La santità: dventé ‘d gent a part

Leture bibliche për ë l 19 Fërvé 2017 - Duminica apress l’Epifanìa ch’a fà set

L’Evangel ëd Gesù Crist a visa ‘d rende possibil ant na përson-a un cambiament, na trasformassion an soa manera ‘d pensé e ‘d fé. Lolì a l’é lòn ch’a consist la santità che la Bibia a na parla: creé ‘n pòpol, ëd gent an pas con Nosgnor ch’a viva an armonìa con Sò volèj arvelà. A l’é l’angagg dij ver cristian grassie a l’euvra che lë Spirit Sant a fà an lor. Sossì a l’é l’acent ëd le leture bibliche dë sta sman-a.

L’Evangel ëd Gesù Crist a visa ‘d rende possibil ant na përson-a un cambiament, na trasformassion an soa manera ‘d pensé e ‘d fé. Arconcilià con Nosgnor, n’òm o na fomna che L’Evangel a l’ha tocaje ‘l cheur, a cambia da na përson-a arvirosa a Nosgnor a un-a che con piasì a veul esse com a Nosgnor a-j pias.

A l’é për lòn che ij ver cristian a peudo nen esse tanme tuti j’àutri. Ij ver cristian a son ëd gent ch’a l’é ciamà da Nosgnor a esse un pòpol “a part”, ch’a l’ha nen tëmma d’esse divers “dal mond”, da coj ch’a son arviros a Nosgnor e che ‘d soe lej, giuste e bon-e, as n’ampipo. Ij ver cristian an soa manera ‘d pensé e condòta ‘d lor a veulo smijé a Nosgnor coma Chiel a-j mostra an la përson-a ‘d Gesù Crist, përchè lolì a l’é bon e giust, për lor e për ël mond antregh.

Cola manera ‘d pensé e ‘d fé lor a l’amprendo da l’arvelassion biblica, anté che ‘l volèj ëd Nosgnor a l’é diciarà ‘d manera ciàira. Costa trasformassion moral e spiritual a l’é la sostansa ‘d lòn che la Bibia a ciama “la santità”, visadì na manera ‘d pensé e ‘d fé ch’a sia conform a la volontà arvelà ‘d Nosgnor. Ij ver cristian a l’han ëd goj ant ël volèj smijeje a Nosgnor: a l’é për lòn ch’a séguito Gesù Crist coma ij sò dissépoj. Chiel a l’ha salvaje dai sò pëccà ‘d lor ch’a-j portava a la ruin-a e a-j s’afido ‘d bon-a veuja. Comportesse tanme Nosgnor, a l’é bin da armarchelo, për lor a l’é nen na question d’esse “religios” o men-o, ma d’esse mach “uman” coma Nosgnor a l’avìa creane fin-a dal prinsipi ch’i l’avìo da esse - përchè, coma ch’a dis ël lìber dla Génesi, j’uman a son ëstàit creà “a soa imàgine, conform a soa smijansa” (Génesi 1:26), tant che quand ch’a së slontan-o da cola imàgine a dvento disuman, o, coma ch’as dis, pes che le bestie.

L’apel a la santità, a esse ‘d përson-e “a part” a l’é lòn che le leture bibliche dë sta Duminica a buto an evidensa. Ant la prima letura, dal liber dël Levitich i ancontroma l’espression, che Nosgnor a fortiss: “I l’eve da esse sant, përchè ch’a l’é mi ch’i son sant, ël Signor vòst Dé”. L’istess che Nosgnor, ël Dé ‘d Gesù Crist a l’é divers, a part, da tute le divinità che ‘l mond a-j rend l’adorassion, e ch’a son fàusse, coj ch’a séguito Gesù Crist, ël Salvator, a l’han da esse divers, a part. Ëd lolì la letura a na dà vàire esempi ch’a toco ‘d setor ësvarià dla vita: la famija, ël temp ëd nòstra sman-a, le pràtiche dla religion, l’agricoltura, la soen dij pòver e dij foresté, la manera ‘d parlé e ‘d fé ant ël comersi, ant ij tribunaj, ij sentiment, e via fòrt. Nòstra fèj a toca tuta nòstra manera ‘d pensé e ‘d fé. Esse ‘d cristian a l’ha da avèj n’influensa precisa an sù tuta nòstra vita: a l’é motobin pràtich e a fà dël bin, a dà ‘d benefissi a tuti. A sarìa bastansa lòn për arcomandé la lej ëd Nosgnor. Tant, an efet,i a son pròpi ‘d crapon ch’a smija che l’amprendran mai che Nosgnor an sossì a-j veul bin e a veul sò bin ëd lor! Lesoma:

“Nosgnor a l’ha ancora parlà a Mosè e a l’ha dije: “A tuta la comunità dj’Israelita daje coste disposission-sì: ‘I l’eve da esse sant, përchè ch’a l’é mi ch’i son sant, ël Signor vòst Dé. Minca un ëd vojàutri a l’ha da porteje rispet a sò pare e soa mare. I l’eve sèmper da osservé ‘l dì d’arpòs ch’i l’hai stabilì. Mi i son ël Signor, vòst Dé. An gnun-a manera adressé vòstre preghiere a d’idoj e fabricheve nen ëd mistà ‘d metal fondù. Mi i son ël Signor, vòst Dé. Quand ch’i smon-e al Signor un sacrifissi ‘d comunion, felo ‘d manera che a Nosgnor a-j piasa përdabon. (...). Al temp dl’arcòlt, mësson-e nen lòn ch’a l’é chërsù an sla broa dij camp, e tiré nen sù ‘l gran ch’i mëssonor a fan tombé. Fé l’istess ant la vëndumia - cheuje nen dël tut l’uva ch’a-i é ant le vis o ch’a l’é cascà a tèra. Lassela pitòst për ij pòver e jë strangé ch’a-i é ant ël pais. Mi i son ël Signor, vòst Dé. Roba nen. Busiarda nen. Ambroja nen quajdun dël pòpol. Giura nen ël fàuss për mè nòm. Cola-lì a sarìa na profanassion dël nòm ëd tò Dé. Mi i son ël Signor. Sfruta nen tò pròssim nì portje vìa lòn ch’a l’é ‘l sò. Speta nen fin-a a l’indoman ëd deje la paga ai travajeur giornalié ch’it l’has pijà. Daje nen ëd nòm a un ch’a l’é ciòrgn e fà nen trapëtta a un ch’a l’é bòrgno. Pensa che tò Dé a vëdd tut. Mi i son ël Signor. Ant ij giudissi, fé nen ëd sentense ingiuste. Fé nen ëd parsialità an favor dij pòver o djë sgnor e dij potent. Giudiché sèmper con giustissia. Va nen an gir an tra toa gent a spantié ‘d maldicense. Presenteve nen coma ‘d testimòni për fé meuire vòst prossim. Mi i son ël Signor. Cova nen ëd malànim contra tò frel, ma al cas coregg-lo, parèj it të faras nen responsàbij ëd sò pëccà. Piete nen l’arvangia nì cova ‘d rancor contra gnun ëd tò pòpol. Veule bin a tò prossim tanme a ti medésim. Mi i son ël Signor” (Levitich 19:1-18).

Un pòpol ch’a l’é sant e n’òm o na fomna ciamà a esse “sant”, a l’é quajcòsa che an ësto mond “as fàbrica” pòch a pòch. A l’è l’euvra ‘d Nosgnor, cola che Chiel a fà për ël mojen dlë Spirit Sant ant la vita dij dissépoj ëd Gesù Crist, ëd gent che lë Spirit Sant a l’ha argeneraje. A l’é na “scòla ‘d vita’ ch’a l’é mostrà an la Bibia antrega e dzurtut ant jë scrit dj’apòstoj ëd Gesù Crist, coj ch’a l’han ëscrivù ‘l Testament Neuv. A l’é për lòn che soens ël pòpol ëd Nosgnor a l’é paragonà a na ca che j’apòstoj a na son ij costrutor, ij murador. Costrutor ëd ësta ca a son ëdcò ij minister dl’Evangel, ch’a l’han da angagess-ne diligent. Lor a son coj ch’a travajo për Nosgnor e soa cesa scond la sapiensa che Nosgnor a l’ha daje. Lor a son ëd colaborator dl’istessa euvra. I l’oma, contut, nen da concentré nòstra atension an s’ lor, ma su ‘l Signor che lor a servo, visadì Gesù Crist. Fé ‘n travaj ‘d qualità a l’é soa responsabilità ‘d lor e ‘d sò travaj a l’avran da rendne cont a Nosgnor. Sossì a l’é lòn ch’i trovoma an nòstra sconda letura d’ancheu, dal ters capìtol dla prima litra dl’apòstol Pàul ai cristian ëd Corint. Lesoma lòn che l’apòstol an dis:

“Mi, coma ‘n costrutor dësprucà, con la grassia che Nosgnor a l’ha dame, i l’hai posà le fondassion, e n’àutr a-i fàbrica ansima; ma ciaschëdun ch’a fasa bin atension a coma a-i fabrica!  Përchè gnun a peul posé d’àutra fondassion che cola ch’a l’é già stàita posà, ch’a l’é Gesù Crist. (...) Sevene pa ch’i seve ‘l templ ëd Nosgnor e che lë Spirit ëd Nosgnor a l’ha fave soa abitassion? Se quajdun a dësbela ‘l templ ëd Nosgnor, a sarà Nosgnor ch’a dësblerà col-lì, përchè ‘l templ ëd Nosgnor a l’é sant, e vojàutri i seve sto templ. Chité d’ambrojeve da voi istess! Se quajdun ëd voi a chërd d’esse savi scond ij criteri dë sto mond, për rivé a esse savi përdabon a l’ha da manca ‘d dventé ‘n fòl. Përchè la saviëssa d’ës mond për Nosgnor a l’é ‘d folairà. Coma ch’a dis la Scritura: “Nosgnor a ciapa ij savi con la tràpola dl’istessa soa astussia ‘d lor”, e ancora: “Nosgnor a conòss ij pensé ch’a l’han an testa ij savi, e a sa che coj pensé-lì a l’han gnun valor”. Che gnun, donca, as daga ‘d blaga d’andeje dapress a d’òm coma s’a fusso chissà chi, përchè tut a l’é ‘d vojàutri - ch’a sìa Pàul, o Apollo, o Pé, o ‘l mond, o la vita e la mòrt, ël present e l’avnì. Tùt a l’é ‘d vojàutri, ma vojàutri i seve dël Crist, e ‘l Crist a l’é ‘d Nosgnor Dé” (1 Corint 3:10-11,16-23).

Cola ch’a l’é l’istrussion ch’i arseivoma ant la scòla ‘d vita ‘d Nosgnor? I na trovoma n’esempi armarcàbil ant ël pass ëd l’evangeli ch’i lesoma ancheuj. A fà part dël Sermon an sla Montagna. I podoma pa dëspieghé ancheuj tut lòn che sto  tòch ëd la Paròla ’a dis e ch’a l’é motobin anteressant. I l’oma da lasselo a vòst studi përsonal pì ancreus.

“I l’eve sentì la lej ch’a dis che ‘l castigh a l’ha da corisponde al darmagi: ‘Euj për euj e dent për dent”. Ma mi iv diso: ‘Arzist nen al mal, ma se quajdun at dà an sla ciafela drita, presentje ‘dcò l’àutra. E se quajdun a veul litighé contra ti, e gavete lòn ch’it l’has adòss, lassje ‘dcò ‘l mantel. E se quajdun a veul oblighete a andé ansem a chiel për doe mija, vane për quat. Dà a col ch’at ciama e straviete nen da col ch’a vorìa ciamete ‘n prestit. I l’eve sentì la lej ch’a dis: “It voreras bin a tò pròssim e mal a tò nemis”. Ma mi iv diso: “A venta voleje bin ai vòstri nemis, e benedì coj ch’av maledisso. Fé dël bin a coj ch’av veulo mal, e preghé për coj ch’iv maltrato e ch’iv molesto përch’i sie fieuj ëd vòst Pare ch’a l’é an cél. Chiel a fà levé sò sol tant sù ij gram che sù la brava gent, e pieuve tant sù coj ch’a son giust che sù coj ch’a lo son pa. Përchè s’i veule mach bin a coj ch’av veulo bin, che arcompensa é-lo ch’i mérite? É-lo ch’a fan nen l’istess ij gablé? E s’i seve grassios mach anvers ai vòstri frej, còsa feve ‘d pì che j’àutri? Fin-a ij gablé a fan l’istess. Vojàutri i l’eve da esse përfet coma ch’a l’é përfet vòst Pare ch’a l’é an cél” (Maté 5:38-48).

A la fin dle leture për ësta duminica i l’oma la preghiera, un tòch dël Salm 119 ch’a esalta la Lej ëd Nosgnor coma la régola ‘d vita dël pòpol ëd Nosgnor. Ch’a peussa dventé ‘dcò la vòstra preghiera.

“Nosgnor! Mostme ‘l senté ‘d toe ordinanse, che mi i lo seguiterai fin-a a la fin. Fame bin comprende toa Lej, ch’i la veulo scoté con tùt ël cheur. Fame da guida për ël senté dij to comandament, përchè ch’a son anté ch’a sta mia gòj. Dame tanta anvìa për toe lej pitòst che për ambaroné ‘d sòld. Dëstorna ij mè euj da lòn ch’a l’ha gnun valor: marcé an sël senté ‘d toa paròla am darà vita. Compiss an mi toa promëssa e tò servent at sarà fedel. Giutme a chité lòn ch’ an mia vita a l’é da vërgoniess-ne, përchè ch’a son bon-e toe ordinanse. Varda coma ch’am piaso ij to precèt! Arneuva mia vita con toa bontà” (Salm 119:33-40).

Pregoma: Nosgnor! Ti ‘t l’has mostrane che sensa amor tut lòn ch’i foma a al pròpi gnente. Manda Tò Spirit Sant e arversa an nòstri cheur tò cadò ël pì grand, ch’a l’é l’amor, ver vincol ëd pas e d’ògni virtù; sens’ ëd lor, chichassìa ch’a viv a l’é considerà coma mòrt dëdnans a Ti. Acordane son, për amor ëd tò Fiueul ùnich, Gesù Crist, ch’a viv e ch’a regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.