BÁO CÁO

Thẩm tra Tờ trình của Chính phủ về việc đề xuất một số biện pháp phòng, chống dịch bệnh COVID-19 đưa vào Nghị quyết kỳ họp của Quốc hội

Kính gửi: Các vị đại biểu Quốc hội,

Ngày 23/7/2021, Chính phủ đã gửi đến Quốc hội Tờ trình số 260/TTr-CP về việc đề xuất một số biện pháp phòng, chống dịch bệnh COVID-19 đưa vào Nghị quyết kỳ họp của Quốc hội (sau đây gọi là Tờ trình).

Thực hiện phân công của Lãnh đạo Quốc hội, sáng ngày 24/7/2021, Ủy ban Xã hội đã thẩm tra Tờ trình, gửi văn bản đề nghị Thường trực một số Ủy ban có liên quan của Quốc hội tham gia thẩm tra^[1]  và báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến.

Về cơ bản, Ủy ban Xã hội và các cơ quan tham gia thẩm tra tán thành với nội dung Tờ trình của Chính phủ và xin báo cáo Quốc hội một số nội dung lớn như sau:

1. Về sự cần thiết

Trước bối cảnh đại dịch COVID-19 diễn biến hết sức phức tạp và nguy hiểm, dưới sự chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư^[2] , Chính phủ đã áp dụng linh hoạt các quy định pháp luật có liên quan để tổ chức thực hiện hiệu quả công tác phòng, chống dịch bệnh COVID-19, áp dụng những biện pháp chống dịch về cách ly xã hội, giãn cách xã hội,...; thực hiện nhiều giải pháp để có vắc xin tiêm phòng cho nhân dân trong điều kiện nguồn cung cấp vắc xin rất khan hiếm, trong đó có cả việc mua, nhập khẩu vắc xin và nghiên cứu, phát triển vắc xin, chuyển giao công nghệ để chủ động nguồn vắc xin trong nước nhằm có 150 triệu liều vắc xin^[3]  cho mục tiêu đạt được miễn dịch cộng đồng^[4] ; v.v…

Ủy ban thấy rằng, hệ thống pháp luật^[5]  liên quan đến công tác phòng, chống dịch bệnh hiện nay tương đối đầy đủ, tuy nhiên, một số Luật và Pháp lệnh do đã ban hành từ lâu nên một số quy định chưa theo kịp với yêu cầu thực tiễn, đặc biệt là để đáp ứng yêu cầu về phòng, chống dịch COVID-19.

Thực tế thời gian qua, Chính phủ đã áp dụng linh hoạt các quy định của pháp luật có liên quan để triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh COVID-19 hiệu quả, đã khống chế thành công ba đợt dịch và đang nỗ lực kiểm soát đợt bùng phát dịch lần thứ 4. Trong bối cảnh cấp bách như hiện nay, tình hình dịch bệnh có thể kéo dài và khi chưa kịp thời sửa đổi các quy định pháp luật có liên quan thì việc Quốc hội xem xét thông qua nghị quyết có nội dung bày tỏ sự đồng hành của Quốc hội cùng cả hệ thống chính trị, Chính phủ trong công tác phòng, chống dịch bệnh COVID-19; đồng thời xem xét, quyết định một số giải pháp để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành công tác phòng, chống dịch bệnh COVID-19 có hiệu quả hơn, kể cả dự phòng các tình huống dịch bệnh có thể phát sinh phức tạp hơn trong thời gian tới là thực sự cần thiết.

Việc Quốc hội quyết nghị về vấn đề này còn dựa trên các cơ sở chính trị quan trọng, vào thời điểm đặc biệt có tính lịch sử của kỳ họp thứ nhất này, đúng thẩm quyền của Quốc hội và cũng đáp ứng nguyện vọng, nhận được sự tin tưởng, ủng hộ của nhân dân và cử tri cả nước.    

2. Về hình thức ban hành

Ủy ban Xã hội thấy rằng, trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 đang diễn biến phức tạp, khó lường, việc đưa một số biện pháp để đáp ứng yêu cầu cấp bách về phòng, chống dịch COVID-19 vào Nghị quyết chung của Kỳ họp thứ nhất là phù hợp và dự thảo này được đọc, biểu quyết thông qua tại Phiên bế mạc thể hiện sự chia sẻ kịp thời đối với Nhân dân, cử tri cả nước, đồng thời chuyển tải thông điệp mạnh mẽ của Quốc hội, cơ quan đại biểu nhân dân về quyết tâm đoàn kết, chiến thắng đại dịch COVID-19 vì tính mạng, sức khỏe, sự an toàn của người dân là trên hết và trước hết.

3. Về các nội dung đưa vào dự thảo Nghị quyết

(1) Về phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết: các biện pháp về phòng, chống dịch COVID-19 trong Tờ trình của Chính phủ dự kiến đưa vào Nghị quyết có phạm vi tương đối rộng nằm ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Về cơ bản, đa số thành viên Ủy ban tán thành với phạm vi này. Tuy nhiên, đề nghị cần rà soát, thu gọn các nội dung để thể hiện một cách khái quát hơn.

(2) Về việc quyết định áp dụng các biện pháp, ban hành các quy định khác với quy định của Luật hoặc chưa được pháp luật quy định để xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh.

Ủy ban Xã hội cơ bản nhất trí việc Quốc hội cho phép Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quyết định áp dụng các biện pháp, ban hành chưa được Luật quy định để xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh. Đối với việc áp dụng các biện pháp để ban hành chính sách có các quy định khác khác với các quy định của luật, đề nghị Quốc hội giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến trước khi thực hiện và Chính phủ báo cáo lại Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

(3) Về việc được sử dụng chỉ thị, nghị quyết và các hình thức văn bản khác thuộc thẩm quyền ban hành để quy định, áp dụng và triển khai các biện pháp phục vụ công tác phòng, chống dịch bệnh COVID-19.

Ủy ban Xã hội thấy rằng, đây cũng là nghị quyết hóa thực tiễn đã triển khai trong thời gian vừa qua, điều này cũng là cần thiết để xử lý các vấn đề cấp bách mà không có điều kiện ban hành các văn bản quy phạm pháp luật khác thuộc thẩm quyền (nghị định, quyết định) nhằm ứng phó kịp thời, có hiệu quả với các diễn biến của tình hình dịch bệnh, chỉ nên thực hiện có thời hạn, có thể đến hết năm 2022 và chỉ phục vụ trực tiếp cho công tác phòng, chống dịch bệnh COVID-19.

(4) Về nội dung liên quan đến ngân sách nhà nước trong dự thảo Nghị quyết, đề nghị sửa lại như sau: “Ưu tiên sử dụng ngân sách nhà nước và huy động mọi nguồn lực cho công tác phòng, chống dịch bệnh COVID-19; quyết định chuyển nguồn kinh phí chi thường xuyên trong dự toán đã được duyệt cho công tác phòng, chống dịch COVID-19; thay đổi, điều chỉnh nguồn kinh phí ngân sách nhà nước đối với các nhiệm vụ chưa thực sự cần thiết để chi cho công tác phòng, chống dịch COVID-19; mua sắm với số lượng cao hơn nhu cầu thực tế để dự phòng trường hợp dịch bệnh có diễn biến phức tạp, phát sinh; trong trường hợp cấp thiết, ngân sách Trung ương hỗ trợ cho ngân sách địa phương để thực hiện công tác phòng, chống dịch COVID-19”.

Đối với việc mua sắm với số lượng cao hơn nhu cầu thực tế, Ủy ban đề nghị Chính phủ cần có các giải pháp tránh tối đa các tiêu cực, lãng phí có thể xảy ra trong hoạt động này.

Bên cạnh đó, đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, bổ sung đưa vào Nghị quyết nguyên tắc chính sách đối với các chính sách tài khóa, tiền tệ, an sinh xã hội, nhất là các chính sách hỗ trợ cho nông dân, người lao động khu vực phi chính thức, lao động trong các doanh nghiệp bị ngừng, nghỉ việc, mất việc làm, các nhóm doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh COVID-19, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, an ninh quốc gia.

(5) Đề nghị bổ sung tại Nghị quyết nội dung giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, các đoàn đại biểu Quốc hội giám sát việc thực hiện Nghị quyết này.

Trên đây là Báo cáo Thẩm tra của Ủy ban Xã hội về Tờ trình của Chính phủ về việc trình Quốc hội một số biện pháp về phòng, chống dịch COVID-19 đưa vào Nghị quyết của Quốc hội, kính trình các vị Đại biểu Quốc hội xem xét, quyết định./.