La Trasfigurassion: ël don ëd vëdde Nosgnor Gesù Crist sota na lus diversa

Chi ch’a l’é Gesù ‘d Nazareth? Un magister ëd religion tanme tanti, un grand profeta? Tanti a lo vëddo da ‘d mire diverse scond ij pregiudissi chj’a n’han, ma vëdd-lo tanme ch’a l’é përdabon a l’é na question d’arvelassion, coma ch’a na son ëstàit protagonista ij sò dissépoj Pé, Giaco e Gioann. Le leture dë sta Dumina a l’han an sò centr l’episòdi dla Trasfigurassion ch’an fan vëdde Gesà sota na lus diversa.

Arconòsse che che Gesù ‘d Nasaret a sia motobin da pì che n’òm tanme tùit j’àutri, motobin da pì che ‘n profeta o ‘n magister ëd religion a l’é nen da tuti. Comprendlo a l’é na question d’arvelassion: Nosgnor Dé medésim a l’ha da fé la grassia d’arvelelo al cheur e a la ment ëd na përson-a.  Stërmà ant la përson-a ‘d Gesù Crist, an efet, a-i é la presensa medésima ‘d Nosgnor Dé ch’a l’é vnùit an cost mond për salvé ij sò da le afrose conseguense dël pëccà. Nen tuti a lo comprendo, a l’opòst, tanti a l’arfudo. Un-a dle ocasion che Gesù a l’ha faje, ai sò prim dissépoj, la grassia d’arvelé soa identità ancreusa a l’é cola dla Trasfigurassion. As ciama “la trasfigurassion” l’episòdi dla vita ‘d Gesù ‘d Nasaret, coma ch’a l’é contà dai vangej, andoa che Pé, Giaco e Gioann a lo vëddo “divers” da coma ch’a l’avìo sèmper vëddulo, a lo vëddo “sota na lus diversa” ant lë splendrior ch’a l’é ‘l sò e che j’euj uman, malavi da la mira spiritual, a lo vëddo nen. Lesoma lòn ch’a conta, a sto propòsit, ël vangel ëscond Maté:

“Ses dì apress, Gesù a l'ha pijasse ansema Pè, Giaco e Gioàn, ël frel ëd Giaco, e a son andass-ne a part,  an sna montagna àuta. E, là, an presensa 'd lor, Gesù a l'é stàit trasfigurà. Sò visagi a lusìa coma 'l sol e soa vestimenta a l'é vnùa bianca coma la lus. Peui a l'han vëddù Mosè e Elìa ch'a dëscorìo con Gesù. Pè a l’ha dije a Gesù: "Signor, sté ambelessì a l'é pròpi bel. S'it veule, mi i podrìa pianté tre tende: un-a për ti, un-a për Mosè e un-a për Elia. Antant che chiel a parlava, na nìvola ch’a lusìa a l’ha quataje con soa ombra e a l’é sentusse na vos ch'a vnìsìa da la nìvola. A disìa: "Sto-sì a l'è mè car fieul ch’i-j veulo tant bìn e ch'am dà tanta sodisfassion: scotèlo bin!". E ij dissépol, an sentenda lolì, a son prostërnasse con la front a tèra e a son restà bele che sburdì. Ma Gesù, avzinandse a lor, a l'ha tocàje e a-j disìa: "Ausseve: abie nen tëmma". E aussand j'euj, ij dissépoj a l'han vëddù pì gnun d'àutri che Gesù. Mentre ch’a calavo da la montagna, Gesù a l’ha daje st’ordin-sì: “Conté a gnun dë sta vision fin tant che ‘l Fieul ëd l’Òm a sia arsussità dai mòrt” (Maté 17:1-9).

Pé e j’àutri dissépoj a l’avìo ‘d dificoltà a chërde ch’a fussa pròpi da manca che Gesù a l’avèissa da patì e a fussa condanà a meuire anciodà a na cros. Sensa dubi lor a l’ero pitòst sagrinà da lòn che Gesù a-j mostrava che andeje dapress coma ‘d sò dissépoj a implichèissa dij patiment. A l’avìo da manca d’esse ancoragià che tut a andasìa anans precis coma che Nosgnor a l’avìa progetà e che ij patiment ëd Gesù a na valèivo la pen-a. Ant l’episòdi dla Trasfigurassionm lor a arsèivo con ancoragiament e certëssa.

La conta dla Trasfigurassion a l’é bin conossua dai cristian tant ch’a a-i é l’arzigh ch’a perdo la significassion dij sò detaj. La Trasfigurassion a l’ha leu ans n’àuta montagna e lolì a fà vnì a la ment Mosè ch’a ancontra Nosgnor Dé an àut, an sël Sinai. I dissèpoj ëd Gesù, an sël mont dla Trasfigurassion a pijavo part a n’aveniment ch’a marcava na transission ciav ant la stòria dël pòpol ëd Nosgnor. An sël Sinai, ël mediator dla Aleansa antica - Mosè - a l’era stàit ëstabilì; an sël mont dla Trasfigurassiom ël Mediator dla Aleansa neuva - Gesù Crist - e l’era stàit arvelà e confermà. Scotoma lòn ch’a dis ël lìber dla Surtia (Ésod) a sto riguard:

 “Peui Nosgnor a l’ha dije a Mosè: “Monta sù da mi an sla sima dla montagna e resta ambelelì. A sarà antlora che mi it darai le taule ‘d pera con la Lej e ij comandament ch’i l’hai scrivuje për l’istrussion dj’israelita. Parèj, Mosè, ansema a Giosuè, sò agiutant, a l’é montà fin-a an sla sima dla montagna. Mosè a l’avìa dit a j’ansian: “Resté sì e spetene fin-a ch’i artonoma. Aron e Hur a son sì con vojàutri. S’a-i é quajdun ch’a l’ha ‘d question da sotpon-e, ciameje ‘d consej a lor”. Antlora Mosè a l’é montà an sla sima dla montagna, e na nìvola a l’ha quatala. La glòria ‘d Nosgnor a l’é posasse an sla montagna dël Sinai, e la nìvola a l’ha quatala për ses dì. Ël dì ch’a fà set, Nosgnor a l’ha ciamà Mosè da ‘n mes a la nìvola. La glòria ‘d Nosgnor a smijava a j’euj dj’israelita là giù an bass coma ‘n feugh afoà an sla sima dla montagna. Peui Mosè a l’é dësparì an mes a la nivola, a l’é montà fin-a ans la sima e a l’é restà ambelelà quaranta dì e quaranta neuit” (Surtìa 24:12-18).


Ant la trasfigurassion dël Crist a l’era stàita arvelà la glòria eterna e bërlusanta ‘d Nosgnor. Për tanta part ëd sò ministeri an sla tèra, la natura uman-a ‘d Gesù a stërmava soa glòria, a la stërmava da la vista uman-a darera la debolëssa dla carn uman-a. An sël mont dla Trasfigurassion, contut, la glòria bërlusanta e majestà ‘d Gesù a l’era manifestasse ant na fòrma ch’a podìa vëddse ‘d bianchëssa sbalucanta. An cola ocasion, Pé, Giaco e Gioann a l’han vëddù la purëssa e divinità ‘d nòst Salvator. Lolì a l’avrìa rinforsà la fej ëd lor për tut lòn ch’a restava ‘d soa vita. Scotoma, a së propòsit lòn ch’a scriv l’apòstol Pé an soa sconda litra:

“Përché quand ch’i l’oma dave a conòsse la potensa e l’artorn ëd Nosgnor Gesù Crist, i soma nen andàit dapress a ‘d fàule architetà da queidun, nò, nojàutri i soma stàit testimòni diret ëd soa grandeur, Përchè Chiel a l’ha arseivù onor e glòria da Nosgnor ël Pare, quand ch’a l’ha adressaje da la glòria magnìfica sta vos: “Sto-sì a l’é mè Fieul, col ch’am dà tanta sodisfassion”. I l’oma sentù pròpi con nòstre orije costa vos ch’a venìa dal cel quand ch’i j’ero con Chiel an sla montagna santa. Ëd pì, i l’oma la paròla profètica ch’a l’é dël tut degna ‘d fiusa. I feve bin a dejla da ment coma ch’ i farìe con na lus ch’a fà ‘d ciàir ant un leugh scur, fin-a ch’a ven-a la primalba e la stèila matinera as leva an su vòsti cheur. Dzortut, i feve bin a ‘rconòsse sos-sì: gnuna professìa dla Scritura a l’é mai vnùa da l’imaginassion dël profeta, përchè gnun-a professìa a l’é mai nassùa da la volontà uman-a, ma dj’òm a l’han parlà da part ëd Nosgnor dòp avèj arseivù l’impulsion ëd lë Spirit Sant” (2 Pé 1:16-21).

Pura, la vision dla Trasfigurassion a l’era mach n’aparission ràpida dla glòria ‘d Gesù. La Trasfigurassion a ven bin tòst a la fin. A l’era mach na manera ‘d tasté an anticip - second ch’a podìo antendla, ëd lòn ch’a në speta an paradis. An paradis, i vëdroma ‘l Fieul ëd l’Òm tant ma ch’a l’é; i l’avroma la goj d’avèj la vision beatifica ‘d Nosgnor, i saroma an condission ëd vardé an fàcia nòst Creator. Cola vision a sarà për la pien-a sodisfassion ëd nòstre anime e a sarà csì maravijosa che ancheuj i lo podoma pro nen imaginé coma ch’a sarà vëdde na blëssa parìja.  Ant col moment i rivroma al propòsit ùltim ëd lòn ch’i j’ero creà, visadì, ëd gòde la strèita comunion con Nosgnor e Creator. I vëdroma soa sbalucanta glòria e, ëd cola vision i na saroma mai strach, përchè vëdde la facia ‘d Nosgnor a sarà fé l’esperiensa dla pienëssa midéma dla vita beata.

Combin che Nosgnor da già an daga motobin ëd benedission da sta banda dla glòria, a-i é gnente ant la creassion ch’a peuda dene pien-a sodisfassion. I vnoma bin prest ëstrach e stufi fin-a dij piasì ij pì grand. Collì a sarà nen ël cas ëd la vision beatìfica, la lus eterna. I vëddroma Nosgnor coma Chiel a l’é e i vniroma mai strach ëd vëdde Soa blëssa. Vojàutri, vëddeve nen l’ora d’esse an paradis e d’avèj la vision ëd Nosgnor medésim? Collì a l’é ‘l don dla grassia ch’an n’é dàita an Gesù Crist. A l’é ‘dcò për lòn ch’i soma ciamà a buté tota nòstra vita ant le man dël Salvator Gesù Crist.


Terminoma coma ‘d sòlit con la preghiera. Lesoma prima le paròle dël Salm 2:
 Përchè le nassion a cisso ‘d tumult.  An ës salm regal l’autor a diciara cola ch’a l’é la granda statura dël rè davìdich, ch’a l’é stàit sernù da Nosgnor e a buta an sl’avis le nassion e ij sò governant ch’a l’han da sogetesse a l’autorità ‘d Nosgnor e ‘d sò vissi-regent sernù. “Përchè le nassion a cisso ‘d tumult e ij pòpoj a buto an pé ‘d complòt tant inùtij? Ij rè dla tèra a pijo j’arme, ij sovran a tësso dj’antrigh contra Nosgnor e contra ‘l rè che chiel a l’ha consacrà. ‘S-ciapoma soe caden-e’, lor a crijo, ‘gavomse ‘l giov ch’a l’ha butane ans ël còl’. Col ch’a l’é astà an sël tròno dël cél, contut, ëd lòn as na fà mach na ghignada; Nosgnor a-j fà dë sbefie. Peuj a-j parla rabios e a-j fà avèj lë sparm a còl, përchè a-j dis: “A l’é mi ch’i l’hai consacrà mè rè a Sion, an mia montagna santa”. Ël rè a fortiss ës decret ëd Nosgnor: “Nosgnor a l’ha dime: ‘Ti ‘t ses mè fieul. Ancheuj i son dventà tò Pare. A l’é pro ch’im lo ciame e mi it darai ij pòpoj coma toa ardità, ël mond antregh a sarà tò teniment, It jë s-ciapëras con na bara ‘d fer, it jë faras a tòch tanme ‘n vas ëd creja’. A l’é për lòn, voi ij rè, ch’i farie bin a d’avèj ëd bon sens! I seve stàit butà ans l’avis, voi, ij governant ëd la tèra. Buteve al servissi ëd Nosgnor, rendje l’adorassion, vnì tërmolant a feje omagi, Sogeteve al Fieul regal ëd Nosgnor, përchè chiel a podria anrabiesse e vojàutri i podrie esse bin fàit a tòch, soa zara a podrìa anfiamesse ant un moment. Tutun, a l’avran motobin ëd gòj coj ch’as buto sota soa protession” (Salm 2).

Orassion. Nosgnor! Che anans la passion ëd Tò Fieul unigènit it l'has arvelà Soa glòria an sla santa montagna, acòrdane che nojàutri ant la contemplassion për fej ëd sòa facia, i podoma avèj la fòrsa 'd portè nòstra cros e d'esse cambià a Sòa imàgine da glòria a glòria; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.

Test biblich da lese për ël 26 ëd Fërvé 2017 - Ùltima Duminica apress l’Epifanìa: Surtìa 24:12-18; 2 Pé 1:16-21; Maté 17:1-9; Salm 2; o Salm 99