Hij komt overal waar hij wil komen met de vijf meter lange sloep Kaich. Een paar keer week geniet Anske Smit van de rust op het water en het landschap er om heen. Het waterrijke zuidwesten van de provincie kent nauwelijks geheimen meer voor de Sneker pensionado. Zijn woonplaats is de perfecte uitvalsbasis voor een tocht van enkele uren of desnoods een dag. ,,Je kunt hier echt alle kanten op. Het is iedere keer weer een belevenis. Het verveelt mij nooit en ik zie iedere keer weer anderen dingen.’’

De 67-jarige geboren Hylper geniet van zijn pensioen. ,,Daar hoort ontspannen ook bij.’’ Een man om veel thuis te zitten is hij niet. Een rondje fietsen, de kranten doornemen in de bibliotheek, ze behoren tot de dagelijkse routine. En van begin april tot november komt daar ook het regelmatig varen bij.

In de vijf meter lange overnaadse Verano 500 polyester-sloep. Voorzien van een mooie donkerrode kap (is gemaakt zeilmaker door Marco Krüger) en een Suzuki 9,9 pk Outboard buitenboordmotor. Het is een uiterst bescheiden bootje. ,,Voor geen goud wil ik een groot schip. Ik kan hier overal mee komen, kan aan lager wal varen en gemakkelijk aanmeren. Omdat mijn vrouw en ik nu wel wat ouder worden, hadden we wel behoefte aan een wat breder en stabieler type. En deze is ook nog eens uitermate onderhoudsvriendelijk.’’

De boot draagt de naam Kaich. Dat is Hylpers voor Kaagh. ,,Dat was een 17e eeuws vrachtscheepje dat gebruikt werd op de Zuiderzee en de binnenwateren. Op de Zuiderzee werden ze bevaren door Hylper oertòllers.’’ De schepen die op de voormalige Zuiderzee voeren – de Lemster aken, de jollen – zijn voor Smit de mooiste vaartuigen. ,,Op het water maakt zich een bepaalde nostalgie van mij meester. Ik waan mij dan een soort Schuytman. Dat waren vroeger de schippers van het Slegte Bestaen.’’ Voor iemand die is opgegroeid in de haven van Hindeloopen en met vissers in de familie, is dat misschien ook niet heel erg vreemd.

Smit grijnst breeduit, zijn lange, karakteristieke witte haren wapperen in de wind. Varend door de Houkesleat is de voormalig ambtenaar van het ministerie van landbouw en visserij in zijn element. Hij wijst op de verhoogde kades en vooroevers. ,,Daar ontstaat weer allemaal nieuw leven. Er groeien planten en vogels en insecten voelen zich er thuis. Ik heb mij altijd sterk gemaakt voor aandacht voor natuur.’’

Intensieve landbouw is een heilloze weg, meent de Sneker. ,,Het houdt een keer op. De wal keert het schip’’, zegt hij terwijl hij het Jouster Feaertsje in stuurt. Midden tussen de Grutte en Lytse Griene. ,,Dit is, met de Weerribben in Overijssel, een van de eerste natuurgebieden van Staatsbosbeheeer. Ik ben er van overtuigd dat Friesland bij uitstek geschikt is voor biologische landbouw. Dan krijgen we hier een gevarieerd landschap, met meer flora en fauna.’’ Vaak gaan zijn gedachten terug naar zijn tijd bij het ministerie als hij de poelen en plassen door het Friese landschap doorkruist. ,,Eigenlijk ben ik vooral autodidact. Ik leer meer van de mensen dan uit de boeken. Zo heb ik ook altijd gewerkt. Praten met de goede mensen en luisteren.’’

Terug naar het water. Smit: ,,Op het water ben je even los van de grond; ben je uit de gewone wereld. Alles lijkt net even iets mooier, het geeft het leven een gouden randje. Het is ook aangetoond dat water de psyche van de mens beïnvloedt.’’ Met de Kaich zoekt hij bij voorkeur de rust op. ,,Ik mijd de drukte en kies de weg van de nederigheid.’’

Dat Smit een man is die de ruste en ruimte koestert, had hij vroeger niet kunnen bevroeden. ,,Ik had na de m.u.l.o. een duidelijk beeld van wat ik wilde: Ik wilde vertegenwoordiger woorden. Ik zag die mannen met hun mooie pakken en mooie auto’s. Prachtig leek mij dat. Een psychologisch- en beroepenonderzoek gaf echter aan dat ik een geschikter was voor een financieel- of bedrijfseconomisch beroep. Maar ook dat was het voor mijn gevoel niet helemaal. Pas toen ik al begin twintiger bij Staatsbosbeheer in dienst kwam wist ik waar mijn toekomst zou liggen. De mensen daar hadden allemaal zo’n passie voor hun werk.’’ Een hoosbui breekt los op de Snitser Mar. Het deert Smit niet. Hij is vrij. Vrij in de natuur, vrij op het water. Een Schuytman in zijn  Kaich.