«ΨΥΧΟΛΟΓΟΙ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ»
Πρότυπο Πλαισίου & Επικοινωνίας για Επαγγελματίες Ψυχικής Υγείας
Single-Session Intervention (SSI) + Solution-Focused Brief Therapy (SFBT) micro-protocol (20-30')
Έκδοση 1.0 | Δεκέμβριος 2025 | Επιμέλεια: Μάνος Χατζημαλωνάς BSc MSc MA cCBT-Hypno
**Σας περιμένουμε Δευτέρα 1 Ιουνίου 18-20:00 στα παγκάκια γύρω από το Ζάππειο !
Δείτε stories (@manoslonas) για ακριβή τοποθεσία!
Σημείωση: Το παρόν είναι πλαίσιο οργάνωσης, δεοντολογίας και κλινικής δομής για εθελοντικές σύντομες συναντήσεις σε δημόσιο χώρο. Δεν αποτελεί νομική γνωμάτευση. Κάθε συμμετέχων/ουσα οφείλει να τηρεί την ισχύουσα νομοθεσία και τον επαγγελματικό του/της κώδικα δεοντολογίας.
Ο «Ψυχολόγος του δρόμου» είναι δημόσια παιδαγωγική, όχι «event». Στόχος του είναι να μειώσει το κατώφλι πρόσβασης, να απο-στιγματίσει τη βοήθεια και να εκπαιδεύσει έμπρακτα την κοινότητα σε βασικές δεξιότητες ανθρώπου: να ακούμε χωρίς να διορθώνουμε, να ρωτάμε χωρίς να ανακρίνουμε, να κρατάμε όρια χωρίς να ντροπιάζουμε, να στηρίζουμε χωρίς να «σώζουμε».
Το «ανοίγουμε το επάγγελμα του ανθρώπου» δεν σημαίνει ότι όλοι γίνονται θεραπευτές. Σημαίνει ότι εμείς, ως επαγγελματίες ψυχικής υγείας, βγαίνουμε για λίγο στον δημόσιο χώρο ώστε να μεταφέρουμε κουλτούρα φροντίδας, με αυστηρά όρια, μηδενική έκθεση και καθαρή παραπομπή όταν χρειάζεται.
· Single-session thinking: αντιμετωπίζουμε την πρώτη επαφή σαν να είναι πιθανότατα και η μοναδική. Στόχος: μέγιστη ωφέλεια σε περιορισμένο χρόνο (Talmon, 1990).
· Η έρευνα στις SSIs δείχνει μικρά-μέτρια οφέλη σε συμπτώματα/λειτουργικότητα, ιδίως όταν οι παρεμβάσεις είναι εστιασμένες και δομημένες (Schleider & Weisz, 2017).
· Η SFBT είναι προσανατολισμένη στο «τι θέλεις να πετύχεις αντί για το πρόβλημα», σε στόχους, εξαιρέσεις, κλίμακες και ενίσχυση πόρων - ιδανική για σύντομα πλαίσια. (Bannink, 2007)
· Εργαλεία-πυρήνας: miracle/preferred future, scaling, exceptions, coping, compliments και μικρή εργασία/δέσμευση. (SFBT Association Treatment Manual, 2013)
Κεντρική αρχή: μη βλάβη, αξιοπρέπεια, ελάχιστη αναγκαία πληροφορία και καθαρά όρια ρόλου.
· Η δράση δεν διαχειρίζεται επείγοντα. Σε άμεσο κίνδυνο παραπέμψτε ή καλέστε το 112.
· Για άμεση ψυχοκοινωνική υποστήριξη (24/7): 10306. Για αυτοκτονικό ιδεασμό (24/7): 1018 (ΚΛΙΜΑΚΑ).
· Ελάχιστο triage στην αρχή: «Είσαι ασφαλής σήμερα; Υπάρχουν σκέψεις αυτοτραυματισμού/αυτοκτονίας; Υπάρχει βία/κακοποίηση;» Αν υπάρχει κίνδυνος, σταματάμε την παρέμβαση και ενεργοποιούμε παραπομπή/κλήση.
· Τι είναι: σύντομη συνάντηση προσανατολισμού 20-30 λεπτών.
· Τι δεν είναι: διάγνωση, ψυχοθεραπεία μεγάλης διάρκειας, υπηρεσία επειγόντων.
· Όρια εμπιστευτικότητας και πότε μπορεί να χρειαστεί αποκάλυψη (όπου απαιτείται από τον νόμο ή σε άμεσο κίνδυνο).
· Δικαίωμα διακοπής οποιαδήποτε στιγμή, χωρίς εξήγηση-παρεξήγηση.
· Δεν ζητάμε/κρατάμε: ονόματα, τηλέφωνα, emails, social, διευθύνσεις ή άλλα αναγνωριστικά.
· Δεν κρατάμε αναγνωρίσιμες σημειώσεις. Αν χρειάζεται απολογισμός δράσης, είναι μόνο ανώνυμος (π.χ. πλήθος επαφών, θεματικές κατηγορίες).
· Δεν φωτογραφίζουμε/βιντεοσκοπούμε ανθρώπους ή συνομιλίες. Επιτρέπεται μόνο το σύμβολο-μαξιλάρι/χώρος χωρίς πρόσωπα στο κάδρο.
Σημείωση GDPR: η αρχή του «data minimisation» (άρθρο 5) επιβάλλει συλλογή μόνο των απολύτως αναγκαίων δεδομένων - εδώ επιλέγουμε μηδενική συλλογή.
Στόχος: να φύγει ο/η άνθρωπος με (α) έναν καθαρό προσανατολισμό, (β) μία στοιχειώδη εφαρμόσιμη γνώση 24-72 ωρών, (γ) μία ρεαλιστική παραπομπή/σύνδεση όταν χρειάζεται.
Στάση: συνεργατική, μη-ενοχοποιητική, εστιασμένη σε στόχους/εξαιρέσεις/πόρους. Ο/η επαγγελματίας είναι «ειδικός στη διαδικασία» και ο/η πολίτης «ειδικός στη ζωή του/της».
Χρόνος | Στόχος | Ερώτηση/παρέμβαση | Σημείωση ασφάλειας |
0:00-2:00 | Πλαίσιο + ασφάλεια | «Έχουμε 25'. Τι θα έκανε αυτή τη συνάντηση χρήσιμη;» + σύντομο triage | Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος: σταματάμε, ενεργοποιούμε 112/παραπομπή. |
2:00-5:00 | Best hopes / στόχος | «Στο τέλος αυτών των 25', τι θα ήθελες να έχει αλλάξει έστω λίγο μέσα σου;» | Κρατάμε τον στόχο μικρό, συγκεκριμένο, εφικτό. |
5:00-10:00 | Επιθυμητό Μέλλον | Mini «miracle»: «Αν απόψε κοιμηθείς και αύριο ξυπνήσεις 10% καλύτερα, τι θα είναι διαφορετικό;» | Αποφεύγουμε υπερ-υποσχέσεις. Μιλάμε για 10% - όχι «λύση ζωής». |
10:00-14:00 | Κλίμακα | «Σε κλίμακα 0-10, πού είσαι σήμερα; Πού θα ήθελες να πας ως το τέλος της εβδομάδας;» | Χτίζουμε ρεαλιστική κίνηση +1, όχι άλμα. |
14:00-18:00 | Εξαιρέσεις | «Πότε είναι λίγο καλύτερα; Τι κάνεις τότε διαφορετικά; Τι θα μπορούσες να επαναλάβεις;» | Ενισχύουμε αυτονομία - όχι εξάρτηση. |
18:00-21:00 | Αντιμετώπιση & πόροι | «Πώς άντεξες μέχρι εδώ; Τι σε κράτησε; Ποιος/τι είναι στήριγμα;» | Αναγνωρίζουμε πόνο + ικανότητες επιβίωσης. |
21:00-24:00 | Ενέργεια: μικρό βήμα | Συμφωνούμε 1 πράξη 24-72h: «Τι είναι το μικρότερο βήμα που θα κάνεις; Πότε; Πώς;» | Αν χρειάζεται, δίνουμε παραπομπή σε υπηρεσίες/επαγγελματία. |
24:00-25:00 | Κλείσιμο | Σύνοψη + κομπλιμέντο: «Τι κρατάς;» + «Τι θα πει ότι άξιζε;» | Υπενθύμιση γραμμών βοήθειας. |
· «Τι θα έπρεπε να γίνει σήμερα, ώστε να πεις ότι άξιζε που κάθισες εδώ;»
· «Ποιο είναι το μικρότερο πράγμα που αν αλλάξει, θα κάνει τη μέρα σου λίγο πιο υποφερτή;»
· «Αν αύριο ξυπνήσεις 10% καλύτερα, τι θα παρατηρήσεις πρώτο;»
· «Ποιος άνθρωπος θα το καταλάβει; Τι θα δει σε σένα διαφορετικό;»
· «Σε κλίμακα 0-10, πού είσαι σήμερα;»
· «Τι κάνει το σκορ σου να μην είναι 0;» (εντοπισμός πόρων)
· «Τι θα δείχνει ότι πήγες από το 3 στο 4;» (βήμα +1)
· «Πότε το πρόβλημα είναι λίγο πιο μικρό; Τι συμβαίνει τότε;»
· «Τι κάνεις εσύ εκείνες τις στιγμές που βοηθά;»
· «Πώς έχεις καταφέρει να κρατήσεις τη ζωή σου όρθια μέχρι εδώ;»
· «Τι σε κρατάει να μην χειροτερέψει;»
· «Ακούω ότι μέσα στον πόνο σου έχεις ήδη κάνει X - αυτό είναι δύναμη.»
· «Το ότι ήρθες εδώ σήμερα είναι πράξη φροντίδας προς τον εαυτό σου.»
Συνάδελφοι,
το «Ψυχολόγος του δρόμου» είναι δημόσια παιδαγωγική εφαρμογή με αυστηρά όρια: σύντομες συναντήσεις 20-30' σε δημόσιο χώρο, με μηδενική συλλογή δεδομένων και μηδενική έκθεση ανθρώπων.
Το πλαίσιο στηρίζεται σε single-session thinking (κάθε πρώτη επαφή μπορεί να είναι η μόνη) και σε micro-δομή Solution-Focused Brief Therapy: στόχος, preferred future, κλίμακες, εξαιρέσεις, πόροι και ένα μικρό επόμενο βήμα 24-72 ωρών.
Αν θέλεις να συμμετέχεις οργανωμένα (Χάρτα δεοντολογίας, πρωτόκολλο 25', οδηγίες χώρου, κανόνες social), στείλε στο σχετικό βίντεο του προφίλ στο Instagram @manoslonas μήνυμα «ΜΕΣΑ» για να σου αποσταλεί στο DM το πακέτο οδηγιών.
Ημερομηνία: [..] Ώρα: [..] Περιοχή/σημείο: [..]
Σημείωση ασφάλειας: όχι επείγοντα. Σε άμεσο κίνδυνο 112. Για άμεση υποστήριξη: 10306 / 1018.
Δεν χρειάζεται να είσαι «στο χείλος» για να ζητήσεις βοήθεια.
Βγαίνουμε έξω - σε ένα παγκάκι - με ένα κόκκινο μαξιλάρι ως σήμα: «εδώ μπορείς να μιλήσεις 20-30' χωρίς έκθεση».
Στόχος: να φύγεις με έναν προσανατολισμό και ένα μικρό επόμενο βήμα.
Αν θες λεπτομέρειες (πού/πότε/κανόνες), ακολούθησέ με και μάθε σε ποιους δημόσιους χώρους θα βρίσκομαι στις επόμενες ημέρες.
Σημείωση ασφάλειας: όχι επείγοντα. Σε άμεσο κίνδυνο 112. Για άμεση υποστήριξη: 10306 / 1018.
· Επιλογή σημείου με σχετική ησυχία και αξιοπρέπεια (όχι ουρές/κάμερες/χώροι που εκθέτουν).
· Σήμανση 1 σελίδας: διάρκεια 20-30', non-emergency, no filming, αριθμοί 112/10306/1018.
· Ορισμός ρόλων: 1 συντονιστής χώρου, 1-2 επαγγελματίες ανά σημείο, 1 άτομο «buffer» για διακριτική προστασία ιδιωτικότητας (χωρίς να ακούει).
· Συμφωνία για debrief 10' μετά (αναστοχασμός/φόρτιση/βελτίωση).
· Κρατάμε χρόνο. Τελειώνουμε πάντα με μικρό βήμα + πληροφορία παραπομπής.
· Διακόπτουμε ευγενικά τρίτους που παρεμβαίνουν ή αν παραβιάζεται ιδιωτικότητα.
· Δεν ανταλλάσσουμε στοιχεία. Αν ο/η πολίτης ζητά follow-up, δίνουμε επιλογές παραπομπής (δημόσιες/κοινοτικές/γραμμές) και, αν είναι ασφαλές, τον/την ενθαρρύνουμε να απευθυνθεί σε επαγγελματία της επιλογής του/της.
· Debrief 10' με συνάδελφο: τι πήγε καλά, τι χρειάζεται βελτίωση, τι μας φόρτισε.
· Ανώνυμο log: μόνο πλήθος επαφών + γενικές θεματικές κατηγορίες (π.χ. άγχος, πένθος, σχέσεις, εργασία).
· Επικαιροποίηση πρωτοκόλλου παραπομπών αν εμφανιστούν επαναλαμβανόμενα υψηλού κινδύνου μοτίβα.
1. Talmon, M. (1990). Single-Session Therapy: Maximizing the Effect of the First (and Often Only) Therapeutic Encounter. Jossey-Bass.
2. Schleider, J. L., & Weisz, J. R. (2017). Little Treatments, Promising Effects? Meta-Analysis of Single-Session Interventions for Youth Psychiatric Problems. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 56(2), 107-115. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2016.11.007
3. Bannink, F. P. (2007). Solution-Focused Brief Therapy. Journal of Contemporary Psychotherapy, 37, 87-94. (open access) https://link.springer.com/article/10.1007/s10879-006-9040-y
4. Solution-Focused Brief Therapy Association (SFBTA). (2013). Solution Focused Therapy: Revised Treatment Manual. https://www.sfbta.org/
5. European Federation of Psychologists' Associations (EFPA). (2025). Meta-Code of Ethics. https://www.efpa.eu/
6. American Psychological Association (APA). Ethical Principles of Psychologists and Code of Conduct. https://www.apa.org/ethics/code
7. General Data Protection Regulation (GDPR). Article 5 - Principles relating to processing of personal data (data minimisation). https://gdprexplorer.com/en-article-5
8. Information Commissioner's Office (ICO). Guide to the data protection principles: Data minimisation. https://ico.org.uk/
· 20-30' σύντομη συνάντηση προσανατολισμού - όχι διάγνωση, όχι θεραπεία μεγάλης διάρκειας.
· Ξεκάθαρη ενημερωμένη συναίνεση στην αρχή: τι είναι/τι δεν είναι, όρια, διάρκεια.
· Καμία καταγραφή: όχι ονόματα, τηλέφωνα, social, σημειώσεις με αναγνωρίσιμα στοιχεία.
· Καμία βιντεοσκόπηση/φωτογράφιση ατόμων - μόνο το σύμβολο (π.χ. κόκκινο μαξιλάρι/παγκάκι).
· Εμπιστευτικότητα με σαφή όρια: παραβίαση μόνο όπου απαιτείται από τον νόμο/όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος.
· Όχι επείγοντα: για άμεσο κίνδυνο καλούμε 112. Για υποστήριξη: 10306. Για αυτοκτονικό ιδεασμό: 1018.
· Όρια ρόλου: δεν «σώζουμε», δεν υποσχόμαστε, δεν εκμεταλλευόμαστε - σεβασμός και αξιοπρέπεια.
· Επάρκεια: παρέχουμε μόνο ό,τι γνωρίζουμε/μπορούμε. Όταν ξεπερνά τα όρια, παραπέμπουμε.
· Μικρό επόμενο βήμα: στο τέλος κάθε συνάντησης συμφωνείται μία ρεαλιστική πράξη 24-72 ωρών.
· Παραπομπή σε υπηρεσίες/δικτύωση όπου χρειάζεται - χωρίς να «κρατάμε» τον άνθρωπο.
Σκοπός και πλαίσιο: Ο «Ψυχολόγος του δρόμου» είναι εθελοντική, σύντομη, δημόσια παρέμβαση προσανατολισμού και ψυχοεκπαίδευσης 20-30' με βάση τη λογική «κάθε συνεδρία μπορεί να είναι πλήρης από μόνη της». Δεν αποτελεί υποκατάστατο ψυχοθεραπείας, ψυχιατρικής εκτίμησης ή υπηρεσίας επειγόντων.
Ενημερωμένη συναίνεση: στην αρχή κάθε συνάντησης εξηγούνται διάρκεια, στόχος, δικαίωμα διακοπής, όρια εμπιστευτικότητας και ότι δεν συλλέγονται στοιχεία. Η συναίνεση είναι ελεύθερη, χωρίς πίεση ή ανταλλάγματα.
Ιδιωτικότητα/εμπιστευτικότητα: δεν συλλέγονται προσωπικά δεδομένα και δεν τηρούνται αναγνωρίσιμες σημειώσεις. Αν χρειάζεται λειτουργικό log, είναι μόνο ανώνυμο. Τα όρια εμπιστευτικότητας εξηγούνται και αφορούν αποκάλυψη μόνο όπου απαιτείται από τον νόμο ή σε άμεσο κίνδυνο σοβαρής βλάβης.
Διαχείριση κινδύνου/παραπομπές: η δράση δεν διαχειρίζεται επείγοντα. Για άμεσο κίνδυνο 112. Για 24/7 υποστήριξη 10306. Για 24/7 παρέμβαση για αυτοκτονία 1018 (ΚΛΙΜΑΚΑ). Υπάρχει σύντομη διαδικασία triage και άμεση ενεργοποίηση παραπομπής/κλήσης όταν χρειάζεται.
Κανόνες ορατότητας/social: απαγορεύεται φωτογράφιση/βιντεοσκόπηση ατόμων ή αναγνωρίσιμων χαρακτηριστικών. Επιτρέπεται μόνο οπτικό υλικό του συμβόλου/χώρου χωρίς ανθρώπους στο κάδρο. Απαγορεύονται αναρτήσεις που περιγράφουν περιστατικά με τρόπο που οδηγεί σε αναγνώριση.
Οργάνωση χώρου/αξιοπρέπεια: επιλέγεται σημείο με σχετική ησυχία και σεβασμό. Χρησιμοποιείται σήμανση με βασικούς κανόνες και αριθμούς βοήθειας. Διακόπτουμε ευγενικά όταν τρίτοι παρεμβαίνουν ή όταν παραβιάζεται η ιδιωτικότητα.
Αναστοχασμός/εποπτεία: συνιστάται σύντομος αναστοχασμός μετά τη δράση και επικαιροποίηση πρωτοκόλλου όταν εντοπίζονται επαναλαμβανόμενα μοτίβα υψηλού κινδύνου.