สรุปแนวปฏิบัติที่ได้จากการจัดการความรู้

เรื่อง การพัฒนาการเรียนการสอนด้วย Problem Based Learning

        จากการเข้าร่วมโครงการจัดการความรู้และกระบวนการเรียนรู้เพื่อพัฒนาการเรียนการสอน โดยการพัฒนาการจัดการเรียนการสอนด้วย Problem Based Learningของสาขาการพยาบาลสูติศาสตร์ ในรายวิชา การพยาบาลมารดาทารกและการผดุงครรภ์ ๒และการเสวนากลุ่มแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน ในปีการศึกษา 2559 สรุปได้ว่า รูปแบบการจัดการเรียนการสอนด้วย Problem Based Learning วิชา การพยาบาลมารดาทารกและการผดุงครรภ์ ๒ มีแนวปฏิบัติ ดังนี้

        ๑.มอบหมายทีมอาจารย์ผู้ร่วมสอนร่วมกันออกแบบ วิพากษ์ และปรับปรุงพัฒนาโจทย์สถานการณ์รวมถึงใบประเมิน เพื่อใช้ในการจัดการเรียนการสอน

        ๒.ใช้โจทย์สถานการณ์ตามคู่มือการจัดการเรียนการสอนแบบ PBL ของสถาบันพระบรมราชชนก

        ๓.ทีมอาจารย์ผู้ร่วมสอนทุกคนนำองค์ความรู้เกี่ยวกับการสอนด้วย Problem Based Learning ไปดำเนินการสอน และติดตามประเมินผลการจัดการเรียนการสอน รายละเอียด ดังนี้

                ๓.๑ ขั้นเตรียม

                        ๓.๑.๑ บทบาทผู้สอน

                                - เตรียมผู้เรียนเกี่ยวกับวิธีการเรียนและวัตถุประสงค์การเรียนรู้แบบ PBL

                                - ชี้แจงบทบาทผู้เรียนและผู้สอน

                                - ชี้แจงวิธีการวัดและประเมินผล

                        ๓.๑.๒ บทบาทผู้เรียน

                                - แบ่งกลุ่มตามความเหมาะสม

                                - รับฟัง ซักถามข้อสงสัยและแสดงความคิดเห็น

                                - กำหนดบทบาทหน้าที่ ประกอบด้วย ประธาน เลขานุการ ผู้จับเวลา ผู้นำเสนอ

                                - กำหนดข้อตกลงร่วมกันของกลุ่มและบันทึกข้อตกลง

                ๓.๒ ขั้นการเรียนรู้

ขั้นตอน

บทบาทผู้สอน

บทบาทผู้เรียน

ขั้นที่ ๑เสนอโจทย์ปัญหา

-เสนอโจทย์ปัญหา

-อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้

-ถามกระตุ้นการเรียนรู้

-กระตุ้นให้ผู้เรียนสะท้อนคิดเกี่ยวกับกระบวนการกลุ่มและกระบวนการเรียนรู้

-ศึกษาโจทย์ปัญหา

-ทำความเข้าใจคำศัพท์และแนวคิด

-สะท้อนคิดเกี่ยวกับ กระบวนการกลุ่มและกระบวนการเรียนรู้

ขั้นที่ ๒ ระบุประเด็นปัญหา

-ถามกระตุ้นการเรียนรู้

-เพิ่มเติมข้อมูลจำเป็นที่เกี่ยวข้องกับการวิเคราะห์ปัญหาจากโจทย์โดยใช้คำถาม

-ประเมินพฤติกรรมการเรียนรู้ของผู้เรียน

-อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้

-กระตุ้นให้ผู้เรียนสะท้อนคิดเกี่ยวกับกระบวนการกลุ่มและกระบวนการเรียนรู้

-ระบุปัญหาของโจทย์/สถานการณ์

-ระบุข้อมูลที่ได้จากปัญหา

-สะท้อนคิดเกี่ยวกับกระบวนการกลุ่มและกระบวนการเรียนรู้

ขั้นที่ ๓ ระบุข้อมูล/ความรู้ที่มีอยู่

-ถามกระตุ้นการเรียนรู้

-กระตุ้นการมีส่วนร่วมของกลุ่ม

-ช่วยเชื่อมโยงความรู้เดิมของผู้เรียน

-ประเมินพฤติกรรมการเรียนรู้ของผู้เรียน

-อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้

-กระตุ้นให้ผู้เรียนสะท้อนคิดเกี่ยวกับกระบวนการกลุ่มและกระบวนการเรียนรู้

-แบ่งปันความรู้เดิม

-แสดงบทบาทที่ได้รับมอบหมายตามกระบวนการกลุ่ม

-สะท้อนคิดเกี่ยวกับกระบวนการกลุ่มและกระบวนการเรียนรู้

ขั้นที่ ๔ ตั้งสมมติฐาน/กลไกของปัญหา

-ถามกระตุ้นการเรียนรู้

-กระตุ้นการมีส่วนร่วมของกลุ่ม

-ช่วยเชื่อมโยงความรู้เดิมของผู้เรียน

-ประเมินพฤติกรรมการเรียนรู้ของผู้เรียน

-อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้

-กระตุ้นให้ผู้เรียนสะท้อนคิดเกี่ยวกับกระบวนการกลุ่มและกระบวนการเรียนรู้

-วิเคราะห์สาเหตุของปัญหา

-ตั้งสมมติฐานที่มีความสัมพันธ์เชื่อมโยงกับโจทย์/สถานการณ์ เช่น Concept mapping

-สะท้อนคิดเกี่ยวกับกระบวนการกลุ่มและกระบวนการเรียนรู้

ขั้นตอน

บทบาทผู้สอน

บทบาทผู้เรียน

ขั้นที่ ๕ ระบุความรู้ที่ต้องการศึกษาเพิ่มเติมและจัดลำดับความสำคัญ

-ถามกระตุ้นการเรียนรู้

-กระตุ้นการมีส่วนร่วมของกลุ่ม

-ช่วยเชื่อมโยงความรู้ของผู้เรียน

-อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้

-แนะนำแหล่งการเรียนรู้(ผู้เชี่ยวชาญ/เอกสาร/ตำรา/เว็บไซต์/ฐานข้อมูล)

-กระตุ้นให้ผู้เรียนสะท้อนคิดเกี่ยวกับกระบวนการกลุ่มและกระบวนการเรียนรู้

-จัดลำดับความสำคัญของสมมติฐาน

-กำหนดวัตถุประสงค์การเรียนรู้

-กำหนดวิธีการเรียนรู้และแหล่งที่จะหาข้อมูลเพิ่มเติม

-วางแผนการเรียนรู้ของกลุ่มและตนเอง

-มอบหมายผู้รับผิดชอบตามวัตถุประสงค์การเรียนรู้

-สะท้อนคิดเกี่ยวกับกระบวนการกลุ่มและกระบวนการเรียนรู้

ขั้นที่ ๖ ศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง

-อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้ เช่น ประสานผู้เชี่ยวชาญ ห้องสมุด เป็นต้น

-ศึกษาค้นคว้าจากแหล่งเรียนรู้ตามวัตถุประสงค์การเรียนรู้

-สรุปผลการเรียนรู้

-วางแผนการนำเสนอผลการเรียนรู้

ขั้นที่ ๗ ทดสอบสมมติฐานและประยุกต์เชื่อมโยงความรู้ใหม่

-เชื่อมโยงความรู้ที่เป็นแนวคิดหลักที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้โดยใช้คำถาม(ไม่ใช่การบรรยาย)

-กระตุ้นการมีส่วนร่วมของกลุ่ม

-ประเมินพฤติกรรมการเรียนรู้ของผู้เรียน

-อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้

-กระตุ้นให้ผู้เรียนสะท้อนคิดเกี่ยวกับกระบวนการกลุ่มและกระบวนการเรียนรู้

-นำเสนอผลการเรียนรู้ที่ได้จากการศึกษาค้นคว้าด้วยวิธีการที่หลากหลาย เช่น บทบาทสมมติ แผนผังความคิดรวบยอด เป็นต้น

-เชื่อมโยงความรู้ที่เป็นแนวคิดหลักที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้

-ประยุกต์ความรู้ที่ได้จากการศึกษาค้นคว้าเพื่อทดสอบสมมติฐาน

-สรุปผลการเรียนรู้ที่เป็นความรู้ใหม่

-กระตุ้นให้ผู้เรียนสะท้อนคิดเกี่ยวกับกระบวนการกลุ่มและกระบวนการเรียนรู้

ขั้นที่ ๘ ประเมินและสะท้อนคิดการเรียนรู้ของกลุ่ม/บุคคล

-ถามกระตุ้นความคิดเห็นเกี่ยวกับ กระบวนการกลุ่ม กระบวนการเรียนรู้ และผลลัพธ์การเรียนรู้ตามมาตรฐานผลการเรียนรู้ที่กำหนด

-ประเมินพฤติกรรมการเรียนรู้ของผู้เรียน

-อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้

-สะท้อนคิดเกี่ยวกับกระบวนการกลุ่ม กระบวนการเรียนรู้ และผลลัพธ์การเรียนรู้ตามมาตรฐานผลการเรียนรู้ที่กำหนด

๔. ภายหลังการเสร็จสิ้นกิจกรรมการเรียนการสอนมีการประชุมเสวนากลุ่ม (Focus group) เพื่อถอดบทเรียนร่วมกันระหว่างอาจารย์ผู้รับผิดชอบวิชา และอาจารย์ร่วมสอน

๕. นำองค์ความรู้ที่ได้จากการถอดบทเรียน แลกเปลี่ยนกับอาจารย์ในสาขาวิชา การพยาบาลสูติศาสตร์ และอาจารย์ในวิทยาลัยเพื่อให้เกิดองค์ความรู้เพิ่มเติม และนำไปประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนการสอนในรายวิชาอื่นๆต่อไป