Doe sort ëd borgnarìa

Abresé: Coma fas-to a nen ancorz-te ‘d lolì, “a lo vëddrìa fin-a un bòrgno”, as dis ëd ròbe ch’a son bin ciàire da vëddse, còse ch’a son sota j’euj ëd tuti, còse evidente, spicante. Pura, a-i è ‘d gent ch’a le s-ciàira nen, o përchè ch’a l’han ëd limitassion fìsiche o ...ëd limitassion psicològiche e spirituaj causà dzurtut da ‘d pregiudissi. La mission dël Salvator Gesù Crist a l’é cola ‘d rend-ne a la completëssa ch’i na j’ero creà, dont la comunion con Nosgnor a l’era e a resta ‘l fondament.

Coma fas-to a nen ancorz-te ‘d lolì, “a lo vëddrìa fin-a un bòrgno”, as dis ëd ròbe ch’a son bin ciàire da vëddse, còse ch’a son sota j’euj ëd tuti, còse evidente, spicante. Pura, a-i è ‘d gent ch’a le s-ciàira nen, përchè ch’a l’han la testa ant le nivole, ch’a son svagà, dzatent. A peul ëdcò desse che soa vista ‘d lor a sia nen bon-a e che për lòn a pòrto le barìcole. Ëdcò le barìcole, contut, a podrìo esse nen pro bon-e, o ch’a sio panà o spòrche e col ch’a-j pòrta a s-ciàra nen bin o gnente dël tut. E peui a-i son coj ch’a son bòrgno përdabon, e cola-lì a l’é na condission bin triste. As peul adatess-ne an na quaj manera, ma a l’é nen belfé. A la fin, a-i é la condission ëd coj ch’a vëddo nen le ròbe coma ch’a stan për càusa ‘d sò pregiudissi ‘d lor: për lor le còse a son com a le vëddo lor e a-i é gnente e gnun ch’a peussa feje cambié d’idèja: a son ëd teston e për lor a l’é “parèj e basta”.

Përchè tut ës mè discors ancheuj ans la borgnarìa. A l’é përchè ch’a podrìa serve coma n’introdussion ùtile, convenienta, a le leture bibliche dë sta Duminica, dont la pì sentral a l’é cola dal vangel ch’a trata ‘d Nosgnor Gesù Crist ch’a variss n’òm ch’a l’era bòrgno da la nassita. Gesù as pijava sèmper soen ëd coj ch’a l’ero malavi e disabij an vàrie manere e a mostrava ai sò dissépoj ëd fé l’istess. As podrìa fé la descrission ëd soa mission, an efet, coma cola ‘d rende a j’uman ch’as fido an chiel l’integrità, la completëssa, la sanità dël còrp, dla ment e dlë spirit. Ant ël cas ëd lòm ch’a patìa, an nòstra conta, dla borgnarìa, Gesù a-j variss nen mach j’euj, l’aparato dla vista, ma ‘dcò l’ànima. A l’é parèj përchè la creatura uman-a a l’ha da manca d’esse varìa ‘dcò da la mira spirituale, da esse arconcilià, butà torna an comunicassion, an comunion con Nosgnor Dé, nòst Creator. A l’é për lòn ch’i soma stàit creà e i saroma mai complèt përdabon s’i soma nen an comunion ‘d fej e d’ubidiensa con Chiel. Nosgnor Gesù Crist a l’é l’ùnich médich, dotor, ch’a peuda rendne costa integrità completa. Ant l’episòdi dl’Evangel d’ancheuj i vëddoma un bòrgno che, grassie a Gesù, a arcupera la vista e la salvëssa ‘d soa ànima, ma i-i vëddoma ‘dcò la testardarìa ‘d tanti ch’a l’avìo bin dj’euj bon, ma che, për motiv dij sò pregiudissi as arfusavo d’aceté Gesù coma ‘l Salvator dël mond, a lo “s-ciairavo nen”, e ch’a vëddìo pa ij sò pëccà ‘d lor. A l’é parèj che sta conta an parla ‘d doi sòrt ëd borgnarìa.

Lesoma antlora ‘l capìtol neuv dël Vangel scond Gioann ch’a na parla.

Gesù a varìss n'òm bòrgno ëd nàssita

“E mentre che Gesù a passava, a l'ha vëddù n'òm bòrgno da la nàssita. E ij Sò dissépoj a l'han ciamaje: "Rabbi, chi ch'a l'ha pëcà, cost òm-sì, o sò pare, o soa mare, për esse nassù bòrgno?". Gesù a l'ha rësponduje: "Chiel a l'ha nen pecà, gnanca sò pare, nì soa mare, ma a l'è parèj përchè j’euvre 'd Nosgnor as manifesto an chiel. A venta ch'i foma j'euvre 'd Col ch'a l'ha mandame, mentre ch'a l'é dì. A l'é 'n camin ch'a-i riva la neuit, e antlora gnun a podrà pì travajé. Fin-a a tant ch'i son an ësto mond, Mi i son ël ciàir dël mond. Apress dë ste paròle-sì, Gesù a l'ha spuavà an tèra, a l'ha fàit ëd pàuta con la saliva, e a l'ha butala an sj'euj dël bòrgno. E a l'ha dije: "Va a lavete ant la vasca 'd Sìloam" (ch'a veul dì 'mandà'). Antlora chiel a l'è andaje e a l'é tornassne ch'a-i s-ciairava. Ma ij vzin e coj ch'a l'avìo vëddulo prima ch'a ciamava la limòsna, a disìo: "E-lo nen col ch'a stasìa setà a ciamé la limòsna?". A-i era 'd gent ch'a disìa: "Ma sì, a l'é prope chiel!", e d'àutri a disìo: "No, ma a jë smìa!". E chiel a-j disìa con insistensa: "A l'é bin mi!". Ëd conseguensa a l'han dije: "Com a l'é andàit che adèss ij tò euj a-i s-ciàiro?". Chiel a-j replicava: "Col òm ch'as ciàma Gesù a l'ha fàit ëd pàuta, a l'ha butamla an sj'euj e a l'ha dime: 'Va a la vasca 'd Siloam e peui lavte'. I-i son andaje, i-i son lavame, e aprèss i l'hai s-ciairà". Anlora a l'han dije: "Dov é-lo col òm?". E chiel a-j dìs: "I lo sai nen".

Anlora a l'han mnà daj farisé col che prima a l'era stàit bòrgno. Col dì che Gesù a l'avìa fàit ëd pàuta e che a l'avìa duvertà j'euj dël bòrgno a l'era un dì 'd saba. Për col motiv-lì ij farisé a l'han ancora ciamaje da che manera chiel a l'avìa arcuperà la vìsta; e a l'ha dije: "A l'ha butame 'd pàuta an sj'euj, mi i son lavame e adèss i-i s-ciàiro. Anlora queidùn dij farisé a l'ha 'ncaminasse a dì: "Col òm-là a l'é pa mandà da Nosgnor, përche a rispeta nen ël Saba; ma d'àutri a disìo: "E-lo mai possibil che n'òm gram a fassa 'd miràcoj parèj?". Ansì a-i era ëd discòrdia an tra ‘d lor. Për col motìv-lì a l'han torna dì al bòrgno: "E ti, cosa na dìs-to ëd col ch'a l'ha dovertate j'eui?". E chiel a l'ha rësponduje: "A l'é un profèta". Coj cap religios, tutun, a l'han nen vorsù chërdje che chiel a fussa stàit bòrgno përdabon e che peui a l'avèissa arcuperà la vista. Parèj, a l'han decidù ëd mandé a ciamé ël pare e la mare 'd col ch'a l'avìa arcuperà la vista. E a l'han antërogàje, an disend: "E-lo sto-sì vòst fieul, dont i dìse ch'a l'é nassù bòrgno? Coma ch'a l'é, donca, ch'adèss chiel a vëdd ciair?". Sò pare e soa mare a l'han rësponduje: "Nojàutri i savoma che sto-sì a l'é nòst fieul e ch'a l'é nassù bòrgno. Ma coma ch'a l'é ch'adèss a-i s-ciàira, o chi a peussa esse ch'a l'àbia dovertaje j'euj, i lo savoma nen. A l'é già d'età, ciameje a chiel: a parlërà chiel ëd lòn ch'a lo rësguarda". Sò pare e soa mare a l’avìo dit ëste còse, për motìv ch'a l'avìo tëmma dij cap religios, përchè lor a l'avìo già decidù che se quajdun a lo arconossìa për esse 'l Crist, col-là a sarìa stàit campà fòra dla sinagòga. A l'é për lòn che sò pare e soa mare a l'avìo dije: "A l'é già d'età, ciameje a chiel". A l'han torna ciamà col ch'a l'era stàit bòrgno, e a l'han dije: "Dà glòria a Nosgnor: i savoma che col òm a l'é gram". E chiel a l'ha dije: "S'a sia gram i lo sai nen; tut lòn ch'i sai a l'é ch'i j'ero bòrgno e ch'adèss i-i s-ciàiro". A l'han donca torna dije: "Còs ha-lo fate? Com è-lo ch'a l'ha duvertate j'euj?". A l'ha rësponduje: "I l'hai divlo già tante vire e i l'eve nen capilo. përchè veuleve tornelo a sente? Veuleve forse 'dcò vojàutri dventé sò dissépoj?".
Antlora a l'han strapassalo e a l'han dije: "Ti 't sarà sò dissépol; për noi i soma 'd dissépoj ëd Mosè. Nojàutri i savoma che Nosgnor a l'ha parlà a Mosè, ma sto Gesù i savoma nen da doa ch'a sia sortì". Chiel a l'ha rësponduje: "Costa-sì a l'é pròpi bela che vojàutri i sapie nen d' andoa ch'a sìa, e tutun col òm-là a l'ha duvertàme j'eui!". I savoma bin che Nosgnor a scota nen coj ch'a son gram, ma se quajdun a l'é divòt e ch'a fà 'l Sò volèj, Nosgnor a l'esaudiss. Da che mond a l'é mond, gnun a l'ha mai sentì che quaidùn a l'àbia duvertà j'euj d'un bòrgno ëd nàssita. Se cost òm a fussa nen da Nosgnor, a podrìa nen fé ‘d ròbe parèj". Per tuta rispòsta a l'han dije: "Ti't ses venù al mond tut coatà 'd pecà, e 't veules fé da magìster?" E a l'han campalo fòra.

Gesù a l'ha sentì dì ch'a l'avìo campalo fòra e, an avendlo 'ncontrà, a l'ha dije: "Chërdës-to al Fieul 'd Nosgnor?". E a l'ha rësponduje: "Monsù, chi é-lo, per ch'i l’abia da chërdje?". Gesù a l'ha dije: "Ti't l'has vëddulo, a l'é col ch'a parla con ti". Anlora a l'ha dìt: "Signor, i chërdo", e a l'é campasse a tèra ai sò pé për adorelo. E Gesù a l'ha dìt: "I son venù an sto mond për fé giustissia, dë manera che coj ch'a vëddo nen a-i s-ciàiro, e coj ch'a-i s-ciàiro a dvento bòrgno.
E quajdun dij farisé ch'a l'ero ansem a Chiel a l'han sentilo e a l'han dije: "Som-ne fòrsi ëd bòrgno 'dcò nojàutri?". Gesù a l'ha dije: "S'i fusse 'd bòrgno, i sarìe nen colpèivol, ma s'i dise che vojàutri i-i s-ciàire, vòstra colpa a resta”.

La sconda letura, ancheuj, i la trovoma ant ël Testament Vej. A parla ‘d coma ‘l gran re David a l’é stàit sernù e consacrà. A smijava nen la përson-a giusta përchè a dventèissa ‘n rè. A l’avìa ‘d frej ch’a j’ero motobin pì bej da vëdd-se, ch’a l’avrìo fài na pi bela figura che chiel. Nosgnor, contut, a varda nen a l’aparensa dle còse, ma a varda al cheur ëd na përson-a, lòn che nojàutri pì soens che ‘d nò i lo foma nen. Ël valor autèntich dle còse e dle përson-e, an efet, as lo treuva nen s’i restoma mach a la soperfice dle còse, ma s’i n’andoma pì ancreus. Ëdcò sta-sì a l’é na fòrma ‘d borgnarìa ch’i l’oma da ess-ne arsanà, s’a l’é nòst cas. Lesoma.  

Samuel a consacra rè David

Ora, Nosgnor a l'ha dije a Samuel: "It l'has piorà pro për Saul. I son stàit mi a arfudelo coma ré d'Israel. Adess, ampiniss d'euli d'oliva na fiaschëtta e va a Betlem. Serca n'òm për nòm Jessé ch'a sta 'nsilà, përch' i l'hai sernù un ëd sò fieuj coma rè d'Israel". Samuel a l'ha dije: "Coma peuss-ne felo? S' a lo ven a savèj Saul, col-là am massa". Nosgnor a l'ha replicà: "Pija con ti na manza e dì ch'it-i vas për smon-e 'n sacrifissi al Signor. Anvita Jessé al sacrifissi, e mi it farai savèj lòn ch' it l'has da fé. It faras l'unsion da rè a col ch' it dirai mi". Samuel a l'ha fàit lòn che Nosgnor a l'avìa dije. Quand ch'a l'é rivà a Betlem j'ansian dla sità a son vnuje 'ncontra e a tërmolavo për la tëmma. E a l'han ciamaje: "Ses-to vnù an pas?".Samuel a l'ha rësponduje: "Èh, i son ëvnù an pas. I son sì për smon-e 'n sacrifissi a Nosgnor. Purificheve e vnì con mi al sacrifissi. Antlora Samuel a l'ha fàit ël rit ëd purificassion ëd Jessé e 'd sò fieuj përchè a l'avìa 'dcò anvitaje al sacrifissi. Quand ch'a son rivà, a l'ha vëddù Eliab e a l'ha pensà: "L'onzù ‘d Nosgnor a l'é sì dë 'dnans a Chiel". Ma Nosgnor a l'ha dije a Samuel: "Nò, giudica nen da sò aspet o statura, përché col-li i l'hai scartalo. Lòn ch'a l'ha 'd valor a l'é nen lòn ch'a vëd l'òm. L'òm a varda la figura, a l'aparensa, ma Nosgnor a varda 'l përfond dël cheur". Peuj Jessé a l'ha ciamà Abinadab e a l'ha falo passé dë 'dnans a Samuel, ma Samuel a l'ha dit: "Gnanca sto-sì a l'é col che Nosgnor a l'ha sernù". Peuj Jessé a l'ha presentaje Samà, ma Samuel a l'ha dit: "Nosgnor a l'ha sernù gnanca sto-sì". A l'é parèj che Jessé a l'ha fàje passé dë 'dnans a Samuel set dij sò fieuj, ma Samuel a l'ha dit ëd lor: "Nosgnor a l'ha sernù gnun ëd coj-là". Ma Samuel a l'ha dije a Jésse: "Sti-sì son-ne tùit ij fieuj ch'it l'has?". Jessé a l'ha rësponduje: "A-i é ancora 'l pì cit: adess a l'é 'n camin a larghé le feje an pastura". Samuel a-j dis: "Manda a ciamelo, përchè ancheuj i androma nen a mangé fin-a a tant che chiel a riva. Parèj a l'han mandalo a ciamé. A l'avìa ij cavèj ross e j'euj ciair. A l'era pròpi 'n bel fiolin. Nosgnor a l’ha dije a Samuel: "Ël sernù a l'é chiel! Faje la consacrassion ëd rè!". Antlora David a l'é butasse an mes ai sò frej, Samuel a l'ha ciapà la fiaschëtta d'euli d'oliva ch'a l'avìa portà e a l'ha onzù David con l'euli. Da col dì-lì lë Spirit ëd Nosgnor a l'é calà con potensa dzura David. Peuj Samuel a l'é tornass-ne a Ramà (1 Samuel 16:1-13).

La tersa letura d’ancheuj a l’é ‘n cit tòch ciapà da la letra dl’Apostol Pàul ai cristian dla sità d’Éfeso. A parla dla dla condission neuva ch’a son ëstane portà coj ch’a son fidasse al Salvator Gesù Crist, na condission ch’a peul esse paragonà a passé da lë scur al ciàir, dal top a la lus. Lesoma.

A l'era na vòlta ch'i j'ere ant lë scur, ma adess i seve sota la lus ëd Nosgnor. Vivene donca an conformità, coma 'd gent ch'a sta ant la lus! La lus a dà sèmper dij bon frut, l'é a dì: bontà, giustissia e vrità. Savejlo arconòsse lòn ch'a l'é agreàbil a Nosgnor. Pijeve nen part a j'euvre infrutose 'd coj ch'a stan ant lë scur; al opòst denunsieje, troveje da dì! Lòn ch'a fan ant lë scur, da stërmà, a fà fin-a vërgogna 'd parlene! Contut, quand che la lus a j'anlumina, le ròbe as vëddo ciàire, brute coma ch'a son, përchè la lus a-j na buta an evidensa soa vera natura. A l'é për lòn ch'i disoma: "Dësvijte, ti ch'it deurmes! Tirte sù da 'n mes ai mòrt, e 'l Crist at anluminrà!" (Efesin 5:8-14).

L’ùltima letura, coma sèmper, a l’é na preghiera, cola dël Salm 23. A l’é ‘n Salm motobin famos, ch’a parla ‘d Nosgnor coma ‘n bërgé ch’a men-a soe feje a tut bnlòn ch’a l’é bon e a le goerna. A l’é ‘dcò mia preghiera che vojàutri tuti i peuda fé cola esperiensa lì. Lesoma.

Nosgnor a l’é mè bërgè

Nosgnor a l’é mè bërgè: am fà manché gnente. Am men-a a dij pasturagi bondos e am fà andé anté ch’i trovo d’aque chete. Am ristòra le fòrse e am men-a për dij senté giust: Chiel a mancrà mai ‘d paròla. Bele s’i dovèissa travërsé na val sombra, i l’avrìa gnun-a tëmma, perchè ti të stas sèmper con mi. Toa can-a e tò baston am dan sicurëssa. Ti t’ëm prontes na festa pròpe ‘dnans ai mé nemis. Ti tëm onze la testa con d’euli përfumà. Mè càles a dësborda. A l’é sicur: toa benevolensa e toa fidelità am vniran sèmper daprèss për tùit ij mè dì e la ca ‘d Nosgnor a sarà mia residensa për sèmper” (Salm 23).

Terminoma con n’orassion. Orassion: Pare dla grassia, che Tò fieul benedì Gesù Crist a l’é vnù giù dal cél për esse ‘l ver pan ch’a dà la vita al mond; Dane semper ëd pì dë sto pan, përchè Chiel a peuda vive an nojàutri, e nojàutri an Chiel; ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.