Εμπύρετη Επιστολή στεναγμών προς την «ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΣΟΦΩΝ» για τις αλλαγές στην Παδεία και την Εκπαίδευση

( Έτος σύνταξης : 2009)

ΜΕΡΟΣ Β΄

__

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

                                                     Οι λύχνου δεόμενοι έλαιον επιχέουσιν

        Οι σκέψεις και οι προτάσεις μου για το Γενικό Λύκειο και τη νέα του θέση μέσα στην εκπαίδευση  παραμένουν  ως πεδίο προσωπικού ενδιαφέροντος και πείρας «ανοιχτή υπόθεση»,  χωρίς ωστόσο να μειώνεται στο ελάχιστο η βούληση για περαιτέρω  αναδόμηση του Γυμνασίου και ενδεχομένως του Δημοτικού. Η περιοχή ειδικώς του Λυκείου φέρεται  να είναι η πιο «ευάλωτη» βαθμίδα της εκπαίδευσης που θα πρέπει να δεξιωθεί το κύριο βάρος των ρυθμίσεων.  Εάν η τριτοβάθμια εκπαίδευση στο τόπο μας νοσεί βαριά , το σημερινό Λύκειο σήπεται από ετών χωρίς να υπάρχουν περιθώρια ανανήψεως και νέου βηματισμού .

        Η «βλάβη» δεν είναι καθεστώς αξιολογικής κρίσεως, αλλά κατεξοχήν οντολογικής, καθώς αφορά πρωτογενώς στο ερώτημα περί της υπαρξιακής «επιβίωσης» της  «φυσιογνωμίας» του υπάρχοντος Λυκείου και δευτερευόντως στην προεπιλογή και διαχείριση των μέσων για την προσέγγιση των ευκταίων στόχων του.

        Η ποιοτική –εν άλλοις λόγοις-  ανασύσταση του  με αίθουσες εργαστηρίων, προβολών και άλλων οικοδομημάτων πολλαπλών χρήσεων, και ό.τι τέλος πάντων αφορά στον υλικοτεχνικό «εξοπλισμό» συνιστούν εν δυνάμει εγγυητικές μεν δικλείδες ανακαινίσεως,  με την προϋπόθεση βεβαίως  της sine qua non ριζικής επανευρέσεως  του δασκάλου και της μαθητικής του «ποίμνης».  Ο ηγεμονικός και καθοδηγητικός πυρήνας των νέων ιδεών και συνθηκών  για την εκπαίδευση «παραδειγματίζονται» ως ζητητέα μεταβλητή  στο νέο(σύγχρονο) διδάσκοντα, που ως γεννήτωρ οιονεί αυτοσκοπός της αυθεντικής παιδείας θα συνεγείρει την κοινότητα  του Λυκείου και θα την «ξυπνήσει» από το λήθαρχο της α-προσπάθειας  και της καταθλιπτικής πλήξης. Πρώτιστος στόχος προκρίνεται η προπαρασκευή των «υγιών» συνθηκών που θα διευκόλυναν την απελευθέρωση του εφηβικού «αισθήματος» και θα ενέτειναν  τη διάθεση των νεολαίων για την εκπαίδευση,  και προπαντός την παιδεία τους.

        Προς την κατεύθυνση αυτή , φρονώ, πώς θα ήταν μεγάλη η παράλειψή μου, εάν δεν κατεδείκνυα -έστω παρενθετικώς- αλλά πάντως με σθένος, το Μινώταυρο του τηλεοπτικού λαβύρινθου , που δρα ως ολετήρας κάθε ριζικής «αναμορφώσεως» της ελληνικής κοινωνίας. Ο αντίλογος περί ενός δήθεν γενικευμένου αφορισμού δεν θα   πρέπει να συγκαλύψει το  ψευδεπίγραφο καθεστώς  «ασυλίας» που χαίρουν τα   Μ.Μ.Ε. Ο πολιτικός -φευ- ρεαλισμός ( δες μινιμαλισμός) μας προδιαθέτει να περιοριστούμε εις το έλασσον των προσδοκιών  και να ζητήσουμε την προοδευτική τουλάχιστον μείωση της ασυδοσίας των τηλεοπτικών καναλιών, που εν ονόματι του εύκολου κέρδους   δηλητηριάζουν τις ψυχές των εφήβων( δεν εννοώ μόνο ηθικώς), καθώς υπονομεύουν --εάν δεν την ακυρώνουν- κάθε πρωτοβουλία ανάδειξης και «κατοχύρωσης» της εκπαιδευτικής καρποφορίας.

        Σε καμία περίπτωση επίσης  οι διαφαινόμενες αλλαγές δεν θα πρέπει να εξαρτήσουν την επιτυχία τους από την αποτελεσματική ή μη αντιμετώπιση του προβλήματος των «εξωσχολικών» φροντιστηρίων, καθώς η ενεστώσα διαβρωτική εξέλιξη είναι αυτοπαθής και όχι παραπροϊόν εξω λυκειακών επιρροών και αντιδράσεων.  

        Το μεγάλο στοίχημα της θεμελίωσης  δεν συναρτάται ούτε από το πανικόβλητο κατ’ εμέ εύρημα της μεταλυκειακής προσθήης  ενός μετέωρου έτους μεταξύ Λυκείου και Α.Ε.Ι. Ο «μεταπρατικός» του  χαρακτήρας (με δάνεια πάσης φύσεως σε ανθρώπινο κεφάλαιο και επανεξετάσιμη ύλη μαθημάτων  από το Λύκειο ) θα υποθηκεύσει εκ νέου την αυθυπαρξία  του δανείζοντος και θα μεταλλάξει το όραμα της εκπαιδευτικής αναγεννήσεως σε όνειρο θερινής νυκτός.

        Από την άλλη το «κυνήγι των μαγισσών» που εντοπίζεται στην επιπόλαιη έως δραματική απώθηση κάθε μορφής ελέγχου και αξιολόγησης για διδάσκοντες και διδασκομένους πιστοποιεί τη δημοκοπική  νοοτροπία ορισμένων που επιμένουν να εννοούν ως οιονεί ταξικό «κεκτημένο»  την κυνική υπεραξίωση της ήσσονος προσπάθειας έναντι πάσης ποιοτικής εντατικοποιήσεως  των σπουδών, που σε επίπεδο Λυκείου και προπαντός Πανεπιστημίου αποτελεί ανεξαρτήτως δυσκολιών αφομοιωτικής πρόσβασης , τον ευκταίο  στόχο κάθε εθνικής Παιδείας  ανά τον κόσμο.  

        Θεωρώ εν κατακλείδι περιττό να απολογηθώ για τη λιτή σχεδίαση και υπο-ανάπτυξη των προτάσεών μου, καθώς αποτελεί φιλοδοξία που υπερβαίνει τα όρια των συγγραφικών μου προθέσεων.  Η αδυναμία μου εξάλλου να τις ορίσω με εξειδικευμένες λεπτομέρειες και να υποστηρίξω τεχνοκρατικώς την εφαρμογή τους, με απαλλάσσει  από το βάρος μιας πιθανής  αθέλητης «προδοσίας» των ιδεών και των θέσεών μου για τη Μεγάλη Αλλαγή στη φυσιογνωμία και το μορφοπλαστικό προσανατολισμό του νέου Λυκείου. Ως «ανοιχτή υπόθεση»  πάντως πληρούται η ατζέντα μου   από τις εισόδιες θέσεις που εξέθεσα στο πρώτο  μέρος  της αρθρογραφίας , χωρίς τις οποίες κάθε απόπειρα διατύπωσης συνιστά έλλειψη έως απώλεια μέτρου ατομικής ισορροπίας και ευθύνης.

 Η «ΑΤΖΕΝΤΑ» ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

        Οι προτάσεις κατηγοριοποιούνται σε τρια πεδία. Το πρώτο αφορά στις ρυθμιστικού τύπου πρωτοβουλίες του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και του Υπουργείου ως προς τις καινοτομίες που πρέπει να υπάρξουν στα προγράμματα σπουδών, το ωρολόγιο διδακτικό πρόγραμμα, τη συγγραφή των βιβλίων και τα εξεταστικά συστήματα. Το δεύτερο πεδίο προκαλεί την πολιτική ατολμία για την ενισχυτική θωράκιση του δασκάλου ως  θεμέλιου λίθου για την προάσπιση και την περαιτέρω προώθηση των μεταρρυθμίσεων .  Το τρίτο –τέλος-  πεδίο  παρακολουθεί τις προτάσεις για τον έλεγχο και την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου , επανακαθορίζει το ρόλο του σχολικού Συμβούλου στην επιμέρους σχολική μονάδα και  οριοθετεί τα κριτήρια αξιολόγησης και τοποθέτησης των στελεχών της εκπαίδευσης στα λύκεια.

        Σε καμία περίπτωση η τριάδα των πεδίων δεν εξαντλεί το θέμα της ανακαινίσεως του Γενικού Λυκείου ,  ούτε βεβαίως  οι προτάσεις τους «θυσιάζονται» για την επίλυση του ακανθώδους προβλήματος εισαγωγής των μαθητών στα Πανεπιστήμια και τις Ακαδημίες.  Η εργώδης προσπάθεια πολλών να συνδυάσουν τη φυσιογνωμική «αυτονομία» του Λυκείου με πειραματισμούς εξεταστικών συστημάτων πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση μοιραία  συσκοτίζει τα κίνητρο της απελευθέρωσης του Λυκείου από την αιχμαλωσία του «χρηστικού μέσου» ακυρώνοντας δέσμη μέτρων προς την κατεύθυνση αυτή.

         

ΕΝΤΟΣ ΠΑΡΕΝΘΕΣΕΩΣ…

         Εάν πάντως ανοίξει νέος κύκλος προτάσεων για την επιλογή των νέων φοιτητών και την εισαγωγή τους στα τριτοβάθμια ιδρύματα εκπαίδευσης, φρονώ πως θα πρέπει να κινείται προς την κατεύθυνση αξιοποίησης ενός εισαγωγικού έτους εντός των ιδρυμάτων αυτών με κριτήριο την τελική βαθμολογία του Λυκείου, που θα εξάγεται από το άθροισμα του τελικού  βαθμού των τριών τάξεων και με ενδεχόμενη αναλογία ποσόστωσης. Οι υποψήφιοι φοιτητές που θα επιλέξουν συγκεκριμένη σχολή θα υποχρεώνονται να δίνουν εξετάσεις που θα διεξάγονται υπό την ευθύνη του Υπουργείου Παιδείας σε εισόδια μαθήματα και ορισθείσα εξεταστέα ύλη της κάθε σχολής, αφού προηγουμένως γνωστοποιηθεί  ο αριθμός των φοιτητών που είναι εις θέση να «απορροφήσει» το κάθε τμήμα της.  Οι νέες τεχνολογίες και το διαδίκτυο μπορούν να τεθούν στην υπηρεσία ενός τέτοιου τολμήματος  για περιπτώσεις μεγάλου όγκου προεγγραφών σε σχολές όπως λέγονται υψηλών προτιμήσεων.  

          Θα ήταν επιπόλαιο  εάν εντός παρενθέσεως  παρεξέτεινα  τις σκέψεις μου πάντα για το ίδιο  θέμα , ωστόσο σε δύο «πυρηνικές» θέσεις παραμένω εδραίος :  α. την απεμπλοκή πάση θυσία του Λυκείου από τις εισαγωγικές εξετάσεις για τα Α.Ε.Ι.  και β. την απευθείας μέσω Υπουργείου Παιδείας διασφάλιση του αδιάβλητου της επιλογής και του καταμερισμού σε σχολές των επιτυχόντων φοιτητών.  

                                                             

         

ΠΕΔΙΟ ΠΡΩΤΟ

Α κύκλος ( φιλολογικών-γλωσσικών μαθημάτων  )  10 ΩΡΕΣ

Αρχαία Ελληνική Γραμματεία  

Νεότερη και σύγχρονη Ελληνική Γραμματεία

και Γλώσσα

ξένες γλώσσες

Β κύκλος ( θετικών μαθημάτων ) 10 ΩΡΕΣ

Μαθηματικά  

Φυσική  

Χημεία

Βιολογία

Γ Κύκλος ( Κοινωνικών μαθημάτων ) 8 ΩΡΕΣ

Ιστορία

Φιλοσοφία- (βυζαντινή φιλοσοφία)

Θεολογία –θρησκειολογία

Κοινωνιολογία

Δ Κύκλος (Πληροφορική –Οικονομία) 4 ώρες

Εφαρμογές Πληροφορικής …

Αρχές Οικονομίας- Στατιστικά Μαθηματικά

Ε΄ κύκλος ( Τέχνες-Αθλητισμός)  3 ώρες*…

Θέατρο/ Μουσική/ Ζωγραφική ( Γραμμικό και  Ελεύθερο Σχέδιο)

Φυσική Αγωγή

* Να γίνεται χρήση και του Σαββάτου για τον παραπάνω κύκλο

         Να γίνει επίσης προώθηση του «ηλεκτρονικού» βιβλίου και να αξιοποιηθεί για το         Λύκειο η εκπαιδευτική τηλεόραση που θα πρέπει να πολλαπλασιάσει τις         παραγωγές της υπό την αιγίδα πάντοτε του Υπουργείου Παιδείας και         Θρησκευμάτων .

         

                                                   

ΠΕΔΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ

ΠΕΔΙΟ ΤΡΙΤΟ

 

α. συχνές επισκέψεις στα σχολεία

β. δειγματικές         διδασκαλίες τους  με την παρουσία καθηγητών της  ειδικότητας

γ  εκπόνηση σχεδίων διδασκαλίας         και διαρκή βιβλιογραφική ενημέρωση των καθηγητών

δ. διοργάνωση τουλάχιστον δύο ημερίδων  το χρόνο με επίκαιρο θέμα ειδικότητας

ε. προσπάθεια θεσμοθετήσεως  τράπεζας θεμάτων με τη βοήθεια καθηγητών της περιφέρειάς του

στ. συντονισμός και επιθεώρηση των θεμάτων κατά τις εξεταστικές περιόδους

ζ. εποπτεία και έλεγχος των καθηγητών για κραυγαλέες  διαφορές μεταξύ γραπτού και προφορικού βαθμού των μαθητών

η. έλεγχος και αξιολόγηση των καθηγητών για την επιστημονικο-παιδαγωγική τους επάρκεια.

θ. συμμετοχή         του ως συνεισηγητού  στις κρίσεις των στελεχών διοίκησης των σχολείων όλων των βαθμίδων.

ι. Αξιοκρατική επιλογή  για επικουρικούς λόγους δύο (2) καθηγητών, προκειμένου να συγκροτήσουν το εκάστοτε «σώμα» ελέγχου και βαθμολόγησης του εκπαιδευτικού έργου. ( εντός ή εκτός της αίθουσας )

                                                                              ΜΑΝΙΑΤΗΣ Ι. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ