Het schaamrood op de kaken?

Gisteren las ik in de krant een artikel over een nieuw EO-programma ‘toen was geloven nog heel gewoon’. Andries Knevel zal dat programma presenteren. Er was een kort interview. Ik zal het kort voorlezen. Waarom is het zo erg dat mensen niet meer in Jezus geloven? Wat zou u daarop antwoorden? Andries Knevel zegt in zijn antwoord iets over onze postmoderne cultuur. Die vereist een andere aanpak, niet meer te vangen in een slagzin in de trant van: wie niet gelooft, gaat verloren. Wie ben ik om dat al te concreet in te vullen? Wat ik hier lees, herken ik en tegelijk schokt het me ook. Ik merk bij mezelf en bij veel anderen en aarzeling om heel concreet te spreken over het evangelie, want hoe concreter je wordt, des te meer veroordeling, hoongelach, spot, tegenstand roept het op. En dus houden we ons maar stil…. We schamen ons. Vanmorgen lezen we een tekst waarin Paulus het tegenovergestelde beweert: Hij schaamt zich juist niet voor het evangelie. We gaan bij hem in de leer om onze schaamte te leren overwinnen.

Laten we Rom. 1:8-17 lezen.

Het gaat me om vers 16, maar eerst een paar introducerende woorden over de voorafgaande verzen, de context. Paulus kent de mensen in Rome niet. De meeste van zijn brieven zijn gericht aan mensen of gemeenten die hij persoonlijk kende, maar deze gemeente in Rome en ook die in Kolosse, kende hij alleen van horen zeggen. Hij doet dus moeite om zichzelf te introduceren en ook om te verklaren waarom hij al die tijd nog niet geweest is. Dat hebben we gelezen in vers 10-13. Hij is verhinderd, maar hij denkt vaak aan hen. Waarom wil hij eigenlijk naar Rome? Vers 11 en 12: om uit te delen van de geestelijke gaven die hij ontvangen heeft en ook om te ontvangen, zodat ze allebei bemoedigd, versterkt mogen worden. Hij zegt dan in vers 15 iets bijzonders: Zo is, wat in mij is, gewillig om ook u die in Rome bent, het evangelie te verkondigen. Zowel de niet-gelovigen als de gelovigen moeten het evangelie horen, is Paulus overtuiging. Het evangelie van Jezus Christus is nooit een gepasseerd station!

Waarom wil Paulus het evangelie verkondigen? In vers 15 lezen we het volgende: Ik sta in de schuld bij Grieken en niet-Grieken, wijzen en onverstandigen. Die uitdrukking Grieken en niet-Grieken en wijzen en onverstandigen is simpelweg een aanduiding voor iedereen. Ik sta in de schuld bij iedereen. Hoe bedoelt Paulus dat? Je kunt op twee manieren in de schuld staan. Als ik iets van je leen, dan sta ik bij je in de schuld totdat ik het heb teruggegeven. Een andere manier van schuld is als ik iets krijg, zeg €1000,-, met als bedoeling dat ik dit doorgeef aan iemand anders. Dan sta je niet in de schuld bij de gever, maar bij de ontvanger. Pas als je de €1000,- hebt doorgegeven, hebt afgegeven bij de uiteindelijke ontvanger, is je schuld afbetaald. Paulus’ schuld is de tweede. Hij heeft het evangelie ontvangen van Jezus Christus en staat in de schuld totdat hij aan alle mensen het evangelie heeft doorgegeven. Hij ervaart een morele plicht om het evangelie door te geven. Hij ervaart schuld als hij er niet over spreekt…. Dat is heftig, niet waar?! In onze tijd en cultuur wordt het eerder gezien als een extra mogelijkheid en we denken dat we God een gunst bewijzen als we het evangelie doorgeven…. Paulus ziet het als een schuld als hij niet spreekt over het evangelie. Hij is zo doordrongen van de noodzaak het evangelie door te geven! Wat zou het heilzaam voor ons zijn om hier een voorbeeld aan te nemen. Het is een plicht, geen optie!

Maar vanmorgen gaan we ons concentreren op de tweede reden waarom Paulus het evangelie wil brengen aan de mensen in Rome en die lezen we in vers 16 (op het scherm): ik schaam mij niet voor het evangelie, want het is een kracht van God tot zaligheid, behoud, redding, voor iedereen die gelooft, eerst voor de Jood, maar ook voor de Griek. Dus: waarom wil Paulus het evangelie brengen in Rome? Omdat hij ervan overtuigt is dat het een kracht van God is tot redding. Het evangelie is de reddende kracht van God. Uit de rest van wat er volgt is duidelijk waar God ons van redden moet: Van Zijn toorn over de zonde. We gaan verloren door onze zonden. De torenhoge schuld door onze pogingen om God buiten te sluiten uit ons leven, is de dood, de hel, Gods toorn…. Daarvan wil God ons redden. Dat is het evangelie!

Dit is Paulus’ slagzin waar Andries Knevel en velen van ons moeite mee hebben. Zo recht voor z’n raap, zo recht toe rechtaan: Het evangelie is een boodschap die mensen redt, behoudt van een eeuwige dood. En Paulus zegt er als allereerste bij: ik schaam me daar niet voor! De reden dat hij dit expliciet noemt, is dat er weldegelijk een heleboel redenen zijn waar je je voor zou kunnen schamen als je dit evangelie verkondigt. Paulus beseft dat naar de mens gesproken dit evangelie belachelijk klinkt. Ook in zijn cultuur en tijd, net als in de onze. Al zijn er in onze cultuur wel wat meer redenen om je te schamen, dan in de zijne.

Wat zijn de dingen van het evangelie die in onze tijd en cultuur het schaamrood naar je kaken zou kunnen brengen?

Elk van deze elementen en ik zou er nog wel meer kunnen noemen, roept weerstand op in onze cultuur. Mensen lachen je uit, beschuldigen je van betutteling, bekeringsijver, enz. Er is veel in onze cultuur wat ons dringt om ons stil te houden. En vaak uit angst om hen kwijt te raken, houden we ons stil. Schaamte, dus…. We willen niet uitgelachen worden, we willen niet vreemd gevonden worden….  

Naar de mens gesproken hebben we een belachelijke boodschap en als het een menselijk idee was, dan zou ik ook als eerste opgeven. Het is ronduit schaamwekkend wat wij geloven…. Maar, zegt Paulus, het is de kracht van God! Daar ligt het geheim. Wij geloven in een bovennatuurlijke God. Een God die niet met wetenschap is te bewijzen, een God die dingen zegt en doet die niet te bewijzen zijn met menselijke logica. Het geloof is bovennatuurlijk! Wij vinden het allemaal heel vanzelfsprekend in deze kerk, maar dat is het niet! Het is een gigantisch wonder als mensen dit gaan geloven. Dat is een wonderwerk van God zelf! En wat wij moeten doen is simpelweg spreken over dit wonder en het dan aan God overlaten. Andries Knevel zegt: Wie ben ik om die redding zo concreet in te vullen? Dat is de verkeerde blikrichting. Wie ben ik, doet er niet toe! Het is God die het zegt! Daarom moeten we dit ook zonder schaamte verkondigen. Natuurlijk verliest de EO dan haar kijkcijfers…. Natuurlijk lopen we dan risico…. Maar God redt mensen alleen door het evangelie. Er is geen andere route. Enkel door geloof in Jezus die stierf voor mijn zonden is er redding voor de mens. De ontdekking dat je schuldig voor God staat is de belangrijkste ontdekking die je als mens kunt maken, want op dat moment ligt redding voor de deur! Natuurlijk moet je nadenken over hoe je dit verwoord, maar we moeten dit blijven verkondigen, want anders komen mensen niet tot geloof.

Maar dan moeten we het wel doen! Vol overgave en niet terughoudend. Wanneer is de laatste keer geweest dat u mensen hebt vertelt dat Jezus hen kan redden. Niet simpelweg het feit dat je christen bent, maar de inhoud van het evangelie delen?! Voor mij is dat al een tijdje geleden. Misschien kom je er niet eens aan toe, omdat alleen al het spreken over God en de Schepping je al zoveel moeite kost…. Voor Paulus was er een voordeel: spreken over God, het bovennatuurlijke, schuld, was heel normaal. Dat is voor ons al een eerste stap…. Veelal komen we dus niet eens toe aan het evangelie, want mensen zijn al afgehaakt bij het begin….

Maar laat je niet ontmoedigen! Blijf het proberen, want het is Gods kracht om mensen tot geloof te brengen. Jij hoeft enkel te getuigen en vol overgave te vertellen wie God in jouw leven is, en wat Hij heeft gedaan. Je hoeft niet te preken, niet te staan op de markt, gewoon simpelweg vertellen wat God betekent in jouw leven. Ja maar, ik ben dat niet gewend…. Nee, dat klopt voor velen, hier in onze gemeente. Maar dat hoeft toch niet zo te blijven? Je kunt toch leren? Ja maar, ik heb die gave niet die jij hebt…. Je hoeft geen gave te hebben, je hoeft enkel te spreken over wat jij ervaart met God en daar heb je woorden voor nodig. Die woorden kun je leren vinden. Jij hoeft enkel te getuigen, overtuigen is Gods taak! Maar wees overtuigd van de kracht van God! Ik heb gemerkt dat dit voor velen in onze gemeente al heel moeilijk is. Zelfs onder elkaar, laat staan voor de buitenwereld. Dit is dus ook iets waar we aan moeten werken. Door Gods genade zullen we dit ook doen in de komende jaren. Leren spreken over je geloof in alle vrijmoedigheid en eerlijkheid, met het vertrouwen dat God zal redden.