Overzicht lopende onderzoeken m.b.t. HCHWA-D                7 augustus 2016

Naam onderzoek:

Toelichting onderzoek:

Betrokkenen:

1. PITCH & FETCH:

Beeldvorming bij CAA en HCHWA-D in de acute fase op 3 en 7 Tesla MRI. Studie naar acute bloedingen, zowel in HCHWA-D- patiënten (PITCH*) als andere patiënten (FETCH*) waarbij de patiënt kort na de bloeding gescand wordt (PI*: Marieke Wermer).

  • PITCH/FETCH – Neurologie

Studie naar acute bloedingen, beeldvorming bij CAA & HCHWA-D in de acute fase op 3T en 7T MRI. Het doel is om mensen vlak na een bloeding te scannen (MRI) om de kwetsbare gebieden te identificeren en vooral ook om vast te leggen hoe de hersenen reageren op bloedingen. (Hersenen zijn namelijk in staat veel te ondervangen door zaken te compenseren. In de praktijk zie je deze capaciteit terug in het herstel van een patiënt).

PITCH* zijn hierin de HCHWA- D- patiënten, FETCH* de overige patiënten.

Marieke Wermer

2. Oogheelkundig onderzoek: Oogheelkunde in samenwerking met Neurologie PI: Irene Notting/ Gisela Terwindt/ Marieke Wermer

  • Oogheelkundig onderzoek– Neurologie & Oogheelkunde

Onderzoek met als doel kijken of er amyloidgerelateerde afwijkingen te zien zijn op het netvlies die mogelijk als biomarker kunnen dienen bij onder anderen patiënten met HCHWA-D. Biomarkers zijn meetbaar en kunnen ons vertellen wat er in ons lichaam gaande is.

Irene Notting

Gisela Terwindt

Marieke Wermer

3. Opzetten database: Stamboomonderzoek= Registry (PI: Marieke Wermer/Gisela Terwindt/Ellis van Etten) Registry van patiënten met HCHWA- D + eventuele biobanking.        

  • Registry – stamboomonderzoek Neurologie

Opstellen van een database, om naast het aantal patiënten met HCHWA-D & mogelijke patiënten met HCHWA-D, ook de ziekte en zijn verloop in kaart te brengen (biobanking).

Marieke Wermer

Gisela Terwindt

Ellis van Etten

4. Vragenlijst: 

Onderzoek naar uitlokkende factoren bloeding (ook voor andere patiënten met bloeding niet specifiek voor HCHWA-D).

  • Vragenlijst – Neurologie

Onderzoek met als doel uitlokkende factoren, zoals hoge bloeddruk en infectie, met betrekking tot een bloeding zichtbaar te maken. Niet specifiek voor mensen met HCHWA-D, maar zij behoren wel tot de doelgroep.

Marieke Wermer

5. EDAN 1 &2:

Samenwerking met Steve Greenberg, (Amerika) om voornamelijk anatomische biomarkers voor CAA te vinden. EDAN 1 heeft enkele jaren geleden gelopen, met EDAN 2 willen wij dezelfde personen nogmaals scannen. Scans op 3 & 7 Tesla. (PI: Mark van Buchem/Jeroen van der Grond/Sanneke van Rooden)

- EDAN-1: Vaststelling MRI en CSF*-biomarkers bij dragers HCHWA-D nog voor symptomen optreden.

- EDAN-2: 

Veranderingen van deze biomarkers gerelateerd aan beloop ziekte.

  • Edan 1 Radiologie

Doel van dit onderzoek is het vinden van biomarkers met behulp van de nieuwste MRI-ontwikkelingen. Oftewel: vaststelling MRI en CSF-biomarkers bij dragers met HCHWA-D nog voor symptomen optreden. Hierdoor is een aantal zaken aan het licht gekomen.

  1. Witte stof; er is sprake van afwijkingen in de beweeglijkheid van water.
  2. In de grijze stof vindt er neerslag van ijzer plaats. De gedachte is dat ijzer aan het eiwit vast zit.
  3. In het hersenvocht is sprake van minder amyloid bij mensen met HCHWA-D.

  • Edan 2 Radiologie

Doel van dit onderzoek is om de veranderingen van de (mogelijk) eerder gevonden biomarkers in EDAN 1 zichtbaar te maken. Kortom: veranderingen van deze biomarkers gerelateerd aan het ziektebeloop. Wat vertellen de biomarkers ons na 4 jaar. Het protocol blijft dus hetzelfde, zo ook de blindering.

Mark van Buchem

Jeroen van der Grond

Sanneke van Rooden

6. CAVIA:

Studie naar het functioneren van de kleinste hersenvaten (PI's: Mark van Buchem, Marcel Verbeek (Nijmegen), Sophie Schmid en Thijs van Osch): inclusie zal snel starten. Studie naar functionaliteit van de bloedvaten in 15 symptomatische patiënten.

  • CAVIA –  Marcel Verbeek

Doel van het onderzoek is biomarkers vinden voor CAA. Binnen het onderzoek wordt er gekeken naar zowel markers in bloed en hersenvocht, als naar het functioneren van de kleine hersenvaatjes met regulatie als biomarker. Bij HCHWA-D-patiënten wordt er gekeken naar de stijfheid van de kleine hersenvaatjes; het niet goed reageren en de kwetsbaarheid van de vaatjes. Kortom: een studie naar de functionaliteit van de bloedvaatjes. Binnen de studie wordt bij CAA ook naar hersenvocht gekeken omdat er eiwitten zijn aangetoond in het hersenvocht als biomarker. Het doel is om te controleren of ditzelfde eiwit ook terug te vinden is in het bloed, door middel van een venapunctie.

Mark van Buchem

Marcel Verbeek  

Sophie Schmid  

Thijs van Osch

7. Diermodel van HCHWA-D (Louise van der Weerd) - Amyloid and vessels: Ontwikkeling van multifotonmicroscopie en nieuwe therapeutische targets voor goedgekeurde medicijnen, ontwikkeling nieuwe muismodellen: Post mortemmateriaal en muismodellen.

  • Diermodel- Amyloid and vessels (Louise van der Weerd)

Ontwikkeling multifotonmicroscopie en nieuwe therapeutische targets voor goedgekeurde medicijnen, ontwikkeling nieuwe muismodellen: Post mortemmateriaal en muismodellen. Kort gezegd: onderzoek naar HCHWA-D door middel van muismodellen en daarbij worden de nieuwste ontwikkelingen van de MRI-techniek toegepast.

Louise van der Weerd

8. Exon skipping voor HCHWA-D:

In eerste instantie IPS in vitro testen, later muismodel (Pi Willeke van Roon)

  • Exon skipping voor HCHWA-D

De eiwitophopingen in de bloedvaten bij HCHWA-D, ontstaan doordat een langer eiwit (amyloid precursor Protein=APP), in kleinere stukjes wordt geknipt (amyloideiwit). Met behulp van antisense oligonucleotide moleculen, die toegediend kunnen worden in de hersenen, kunnen we voorkomen dat het langere APP geknipt wordt en er dus geen amyloidophopingen in de bloedvaten zullen ontstaan. Deze techniek gaan we in eerste instantie testen in geïnduceerde pluripotente stamcellen van HCHWA-D-patiënten. Dit is een celmodel gemaakt van een huidbiopt van een HCHWA-D-patiënt die met behulp van specifieke protocollen heel erg gaan lijken op menselijke hersencellen. In deze cellen gaan we testen of het werkt en of het veilig is. Daarna gaan we deze moleculen testen in een muismodel. Dit onderzoek is 1 augustus 2016 gestart.

Willeke van Roon

9. Brain@risk: 

Studie naar biomarkers bij genetische aandoeningen (o.a. HCHWA-D).

  • Brain@risk

Groot project (samen met UMC (Utrecht) en Amsterdam) om vroege kenmerken van vasculaire aandoeningen in de hersenen aan te kunnen tonen. Het idee is dat we dergelijke vroege markers in genetische aandoeningen (waaronder HCHWA-D) aantonen, omdat zulke ziekteprocessen daar geïsoleerd voorkomen (hoe ouder de persoon, des te meer andere aandoeningen zullen doorschemeren). Vervolgens wordt dit dan getest in algemene studiepopulaties. Deze studie is dus vergelijkbaar met de CAVIA-studie; het kijken naar de gezondheid van de kleinste vaten en in hoeverre dat een goede biomarker zou zijn, ook om later het effect van medicijnstudies te kunnen aantonen.

10. Netherlands Organ-on-Chip Initiative (NOCI)’.

  • Netherlands Organ-on-Chip Initiative (NOCI)’

Orgaan-op-chipmodellen bieden perspectief op een snellere en goedkopere ontwikkeling van nieuwe medicijnen. Met deze chips kan ook bepaald worden wat het meest effectieve medicijn is met de minste bijwerkingen voor de individuele patiënt. Dit voorkomt onnodig ongemak en draagt daardoor bij aan een betere kwaliteit van leven.

NB: Wereldwijd lopen er meerdere onderzoeken naar CAA!!

Wensen LUMC- onderzoekers: 

*PI= Principal Investigator

* PITCH en FETCH: De benaming van de controlegroepen, waarbij PITCH voor de HCHWA-D-patiënten staat en FETCH voor de overige patiënten.

*CSF= hersenvocht uit het ruggenmerg