* ĐƯỜNG VỀ ĐẤT MŨI: Không xa !

Bút ký của Thanh Tâm

Hôm nay (02/07/16), Tâm và Thủy cùng anh bạn Trí Dũng đi du khảo Đất Mũi, Cà Mau bằng xe Honda 2 bánh. Theo giới truyền thông, xe ô tô 16 chỗ ngồi đã đến tận đất Mũi tại mốc tọa độ quốc gia GPS 0001 (cây số 0) nằm trong Khu du lịch sinh thái mũi Cà Mau (cực Nam của tổ quốc). Cột mốc này được xây dựng từ tháng 01/1995 có tọa độ địa lý: 8°37'0.006''N; 104°43'16.7336''E.

Chúng tôi háo hức lên đường với tâm trạng của một lữ khách muốn được trải nghiệm thực tế lời bài hát của nhạc sĩ Thanh Sơn đã mô tả: "Nghe nói Cà Mau xa lắm, ở cuối cùng bản đồ Việt Nam, ngại chi đường xa không tới, về để nói với nhau mấy lời"... Và cũng để minh chứng cho lời thơ sinh động, tình cảm sâu lắng, nhẹ nhàng của Xuân Diệu từ những năm 1960 đã đi vào lòng người Việt Nam biết bao thế hệ:

                                        “Tổ quốc tôi như một con tàu.

                                        Mũi thuyền ta đó - mũi Cà Mau”….

Hình ảnh: Mũi Cà Mau, điểm tận cùng của tổ quốc Việt Nam.

(Photo: Thanh Tâm, tháng 07/2016)

Từ tháng 11/ 2003 huyện Ngọc Hiển tách ra một phần thành lập huyện Năm Căn thì phần còn lại của Ngọc Hiển trở thành bán đảo bị ngăn cách với đất liền bởi địa giới thiên nhiên là con sông Cửa Lớn. Đây là con sông có chiều dài 58 km (rộng 600 m và sâu 12 m) nối liền Biển Đông với Biển Tây bằng hai cửa Bồ Đề (phía Đông) và cửa Mũi Ông Trang (phía Tây). Cho đến khi một loạt các công trình cấp quốc gia đươc khánh thành ngày 07/02/2015 thì Ngọc Hiển không còn thế bị cô lập. Các công trình đó là: Cầu Năm Căn, cầu Kênh Cái Tắt, cầu Sáu Nạn, cầu Trại Lưới và thông xe kỹ thuật đoạn từ thị trấn Năm Căn đến cầu Năm Căn dài 8,1 km thuộc dự án đường Hồ Chí Minh hoàn tất đưa vào sử dụng.

Được biết, huyện Ngọc Hiển hiện tại có 73.315 ha diện tích tự nhiên và dân số khoảng 83.000 người. Có 07 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm các xã: Đất Mũi, Tân Ân, Tân Ân Tây, Tam Giang Tây, Viên An, Viên An Đông và thị trấn Rạch Gốc.

Điểm nhấn cuối cùng là dự án đường Hồ Chí Minh nối liền từ Năm Căn tới xã Đất Mũi dài 51 km thông xe kỹ thuật ngày 16/01/2016. Cùng thời điểm đó, cầu Hòa Trung bắc qua sông Gành Hào nối liền Đầm Dơi với TP Cà Mau cũng thông xe không còn cảnh đò giang cách trở trong khu vực.

ca-mau

Bản đồ hành chính tỉnh Cà Mau. (Nguồn Internet)

- Đường về Đất Mũi:

Trước năm 1975, để đến được tỉnh lỵ Cà Mau chỉ có một con đường độc đạo duy nhứt là Quốc lộ 1A. Quãng đường từ Cần Thơ đến Cà Mau dài 180 km, tương đương Cần Thơ – Saigon, nhưng thời gian xe chạy nhanh hơn vì không phải mất thời gian qua hai phà Cần Thơ và Mỹ Thuận.

Ngày nay, từ Cần Thơ có nhiều tuyến đường đi đến Đất Mũi. Tùy theo mục đích của cuộc hành trình và thời gian dành cho chuyến đi nhiều hay ít mà có sự lựa chọn phù hợp nhất.

1/ Tuyến đường truyền thống là chọn theo hướng đi QL1A từ Cần Thơ qua Sóc Trăng, Bạc Liêu, đến Cà Mau rồi đi tiếp 53 km đến Năm Căn. Từ Năm Căn đi thêm 51 km nữa là đến chợ Đất Mũi. Khoảng đường này vừa được thông xe kỹ thuật ngày 16/01/2016 và đang trong quá trình hoàn thiện. Dự án sẽ nối thêm 7 km còn lại từ chợ đến Khu du lịch Đất Mũi là vị trí tận cùng của đất nước và cũng là điểm cuối của đường Hồ Chí Minh từ Bắc vào Nam. Theo quy hoạch, khu du lịch Đất Mũi rộng 56 ha với điểm nhấn là khu bảo vệ động vật hoang dã, quý hiếm của rừng sát ngập mặn ven biển.

a3

Sơ đồ Dự án đường Hồ Chí Minh đoạn Năm Căn – Đất Mũi dài 58 km

(Nguồn Internet)

2/ Tuyến thứ hai là theo QL Nam Sông Hậu (NSH) chạy dọc bờ sông đến thị trấn Trần Đề qua Vĩnh Châu đến Bạc Liêu. Đoạn này dài 147 km. Từ Bạc Liêu xe ô tô đi tiếp đến Cà Mau rồi theo lịch trình như cách thứ nhất. Nếu dùng phương tiện là xe 2 bánh thì có thế đi đường tắt đến thị trấn Gành Hào, đi qua đò ngang tại chợ đến thị trấn Đầm Dơi. Từ Đầm Dơi đi tiếp ra thị trấn Cái Nước là điểm nối vào QL1A. Từ đó xuống Năm Căn khoảng 20 km.

Bình đồ Quốc lộ Nam Sông Hậu (đường màu xanh) còn gọi là Quốc lộ 91C bắt đầu từ Quốc lộ 91B ở TP Cần Thơ đi qua Hậu Giang, Sóc Trăng và đấu nối vào Quốc lộ 1A tại TP Bạc Liêu./.Ảnh: Thiên Phước

Bình đồ Quốc lộ Nam Sông Hậu bắt đầu từ Quốc lộ 91B ở TP Cần Thơ đi qua Hậu Giang, Sóc Trăng và đấu nối vào Quốc lộ 1A tại TP Bạc Liêu. Ảnh: Thiên Phước.

3/ Cách thứ ba là đi theo tuyến Quản Lộ - Phụng Hiệp đến Cà Mau giảm được hơn 40 km so với đi QL1A. Rồi từ Cà Mau đi tiếp xuống Năm Căn. Đây là tuyến đường ngắn nhất hiện nay.

Nhìn vào bản đồ bán đảo Cà Mau có hình dạng chữ V giống như mũi tàu hay một cái phểu. Miệng phểu là dòng sông Hậu và đáy phểu chính là điểm tận cùng Đất Mũi. Các tuyến đường bộ trong khu vực bao gồm: Đường N1, đường N2, QL1A, Quản Lộ - Phụng Hiệp và đường ven Biển Đông (Nam Sông Hậu) đều hội tụ đổ dồn về một điểm nút là TP Cà Mau. Ngoài ra, còn các tuyến đường ngang QL30, QL91 chạy song song với sông TIền, sông Hậu. Đường Xuyên Á (QL80 và QL81 cũ) chạy dọc theo hành lang biển phía Tây… Tất cả kết nối vào các đường trục chính tạo nên mạng lưới giao thông khép kín khu vực ĐBSCL cùng vươn tới điểm xa nhất là Mũi Cà Mau. Nơi đặt cột mốc chủ quyền quốc gia mà mọi người đều mong muốn đến đó một lần trong đời.

metinfo

Sơ đồ hệ thống đường bộ khu vực ĐBSCL. Nguồn Internet.

- ĐẤT MŨI LÀ ĐÂY !

Tranh thủ thời gian, chúng tôi không dừng chân tại Năm Căn cho dù đồng hồ đã bước sang 5 chiều. Bởi vì trong lòng vẫn còn háo hức nên cuộc hành trình cứ tiếp tục qua cầu Năm Căn bắc qua sông Cửa Lớn để đi đến điểm tận cùng là xã Đất Mũi.

Hình ảnh: Cầu Năm Căn bắc qua sông Cửa Lớn khánh thành ngày 07/02/2015

(Photo: Thanh Tâm, tháng 07/2016)

Đến cầu Rach Tàu, nhìn đồng hồ 6h30 phút và trời cũng bắt đầu sụp tối. Đứng trên cầu nhìn dọc theo hai bên bờ sông nhà cửa san sát nhau mà trong lòng rộn lên một niềm vui khó tả: Đã đến chợ Đất Mũi rồi !

DSCF2886

Hình ảnh: Chợ Đất Mũi, thuộc xã Đất Mũi, Cà Mau. (Photo: Thanh Tâm, tháng 07/2016)

* Chợ Đất Mũi nằm ngay cầu Rạch Tàu với hai dãy phố chợ chạy dọc theo bờ sông. Những mái nhà lợp tôn san sát liền kề nhau tạo nên bức tranh nhiều sắc màu rất riêng của khu chợ vùng sông nước khi đứng trên cao nhìn xuống dòng sông êm đềm lặng sóng. Tuyến đường mới thông xe đến đây là kết thúc. Muốn đi tiếp phải lái xe qua cầu, xuống dốc quẹo trái vào chợ bằng con đường bê tông rộng 4 mét. Đi xuyên qua chợ khoảng 2 km thì tới UBND xã Đất Mũi. Qua khỏi chợ, đường bê tông nối vào đường nhựa cũ đi tiếp một đoạn dài hơn 5 km, qua 3 cây cầu bê tông nhỏ thì đến cổng chào Công viên Văn hoá – Du lịch Mũi Cà Mau là điểm tham quan cột mốc cuối cùng của Tổ quốc Việt Nam.

Hình ảnh: Chợ Đất Mũi nhìn từ cầu Rạch Tàu. (Photo: Thanh Tâm, tháng 07/2016)

Trên đường đến Đất Mũi, xe đi qua điểm du lịch khá nổi tiếng là bãi biển Khai Long, cách Đất Mũi 11 km. Tại đây, các công trình phục vụ khách tham quan đang được mở rộng, nâng cấp để đón chào du khách cùng lúc tuyến đường mới đang dần đi đến đích hoàn thiện. Hiện tại, đã hoàn tất khoảng 80% các hạng mục công trình.

Ngày nay khoảng cách đến với Đát Mũi không còn xa xôi nữa. Khách tham quan có thể tiếp cận đến đây bằng tuyến đường bộ rất thuận tiện. Có thể quyết định thời gian đi về bất cứ lúc nào chứ không phải lụy chuyến đò như trước. Câu hát ngày xưa mô tả đường đến Cà Mau không khó, nhưng có nhiều sông rạch vắng đò giờ đã không còn là trở ngại của chuyến đi. Giờ đây mọi chuyện đã đổi thay, không còn phải chứng kiến cảnh đò giang trắc trở. Đã có cầu Đầm Cùng bắc qua sông Bảy Háp nối liền hai bờ huyện Cái Nước và Năm Căn. Kể từ khi cây cầu này được khánh thành thông xe ngày 30/01/2012 thay cho Phà Đầm Cùng cũng đồng nghĩa với việc chấm dứt hoạt động của bến phà cuối cùng trên tuyến QL1A từ Pắc Bó (Cao Bằng) đền mũi Cà Mau….

…. Theo lời chỉ dẫn của cư dân địa phương, chúng tôi tìm đến nhà nghỉ cách trụ sở UBND xã Đất Mũi khoảng trăm mét. Sắp xếp đồ đạc xong, ra quán tại nhà lồng chợ Đất Mũi dùng bữa ăn tối. Chợ nhỏ vùng heo hút, ban đêm rất ít người qua lại, thỉnh thoảng có vài khách vãng lai vào quán gọi món cơm sườn, hủ tiếu, mì gói…

Sáng sớm hôm sau, chúng tôi dậy lúc 5 giờ chuẩn bị ăn sáng, làm thủ tục trả phòng lên xe tìm đường ra cột mốc quốc gia chụp ảnh. Từ chợ Đất Mũi đi tiếp khoảng 5 km, thì tới cổng bán vé tham quan. Trong bãi đậu xe đã có 2 chiếc xe 16 chỗ chở khách nghỉ lại qua đêm tại đây. Như vậy thì đã rõ, xe du lịch nhỏ đã vào tận cột mốc quốc gia, điểm cuối cùng cực Nam của tổ quốc.

Vào sáng sớm, các đoàn khách thủy bộ chưa tới tham quan nên rất vắng khách. Trừ những ai ngủ tại chỗ qua đêm hay từ chợ Đất Mũi vào nên tha hồ chụp ảnh thoải mái không phải chờ đợi đến lượt hết đoàn này tới đoàn kia. Bình thường, từ 10 giờ trở đi, muốn chụp ảnh riêng có khi đợi cả giờ đồng hồ không có khoảng trống nếu muốn có tấm ảnh đẹp theo ý thích.

Vị trí cột mốc quốc gia đang được đầu tư nâng cấp. Cột mốc cũ vẫn như xưa, chữ nghĩa bong tróc mà không có ai quan tâm chỉnh sửa gì cả. Nhìn thấy thật đau lòng! Lần trước (tháng 04/2015) chữ “MỐC” mất chữ M thành chữ “…ỐC”. Vậy mà Ban quản lý khu du lịch cứ để mọi người vô tư chụp ảnh. Một số du khách có ý thức dân tộc đã nắm tay nhau che khuất chỗ chữ M làm kỹ xảo khi bấm máy. Lần này (tháng 07/2016) thì đến lượt chữ T không còn nguyên vẹn !?

IMG_0054

(Photo: Thanh Tâm, tháng 04/2015): Chữ M không còn trên cột mốc GPS 0001.

DSCF2823

Hình ảnh: Mốc tọa độ quốc gia GPS 0001 (Chữ T đã không còn nguyên vẹn)

(Photo: Thanh Tâm, tháng 07/2016)

Tương tự dòng chữ trên cổng chào “Công viên văn hóa du lịch mũi Cà Mau” và biểu tượng tròn ở giữa đã phai mờ, hoen rỉ mất chữ, xuống cấp mà không được sửa sang hay làm mới gì cả!

DSCF2808

Hình ảnh: Cổng chào khu du lịch xuống cấp nghiêm trọng mà chưa được làm mới.

(Photo: Thanh Tâm, tháng 07/2016)

Tấm bảng cổ động truyên truyền Khu dự trữ sinh quyển thứ 2.088 của thế giới (RAMSAR 2088) thuộc Vườn quốc gia mũi Cà Mau là khu rừng ngập mặn có diện tích 41.862 ha cũng cùng mang chung một số phận. Bảng treo chữ mất chữ còn đành chịu thua, không thể nào đọc nổi! Cho dù đây cũng là địa danh được công nhận là Khu du lịch quốc gia.

DSCF2797

Hình ảnh: Bảng Pa-nô tuyên truyền khu vực RAMSAR 2088 đã bong tróc một số chữ.

(Photo: Thanh Tâm, tháng 07/2016)

Nhưng dù sao, chuyến đi cũng để lại nhiều ấn tượng mạnh khi lần đầu tiên tự lái xe đến vị trí cuối cùng của Đất Mũi. Điều mà trước đây tôi chưa hình dung được và không nghĩ rằng sẽ có một con đường vượt qua khu rừng ngập mặn dài trên 50 km từ Năm Căn ra Rạch Gốc đi cặp sát mé biển để tới cột mốc quốc gia. Khi khánh thành cầu Năm Căn (tháng 2/2015) thì quãng đường này chỉ đi được vài km mà nay đã hình thành con đường trải đá dâm, có nhiều đoạn lớp mặt được trải một lớp nhựa cao su mỏng cho xe cộ lưu thông đễ dàng, hạn chế bụi mù khi xe chạy ngang qua.

Hình ảnh: Tuyến đường Năm Căn – Đất Mũi dài 51 km xuyên qua khu rừng đước ngập mặn đã hình thành. Đây là điểm cuối của đường Hồ Chí Minh trên bộ từ Bắc vào Nam.

(Photo: Thanh Tâm, tháng 07/2016)

… Những năm cuối thế kỷ 20, tôi có dịp đọc qua quyển bút ký “Xa xôi mũi Cà Mau” của Ngô Hoàng Giang (NXB Văn nghệ TP HCM, 1997) đã tạo cho tôi có ấn tượng sâu đậm như muốn thúc giục đôi chân tìm đến đó một lần tìm hiểu khám phá những điều còn bí ẩn của vùng đất huyền thoại này. Lúc đó, tôi nghĩ khó có thể thực hiện đường bộ ra tận mũi Cà Mau vì địa hình toàn là bùn lầy nước đọng, rất phức tạp với những cánh rừng đước mênh mông bạt ngàn của vùng sông nước ngập mặn ven biển, hệ thống kênh rạch chằng chịt.

Vậy mà giờ đây, tôi đang đứng chân trên mảnh đất đó giữa trời đất bao la rộng mở. Nếu như trong chiến tranh, đường Hồ Chí Minh trên biển đã đi vào lịch sử với đoàn tàu không số chuyển vũ khí từ cảng Hải Phòng vào miền Nam cặp bến Vàm Lũng (Rạch Gốc) năm xưa đã trở thành huyền thoại. Ngày nay, trong thời bình viết tiếp thêm câu chuyện đường Hồ Chí Minh trên bộ nối liền từ Cao Bằng đến tận mũi Cà Mau xứng đáng là dấu ấn của thời kỳ phát triển kinh tế - xã hội thời hậu chiến. Đây là sự thật chứ không phải là mơ ước năm nào! Một cảm xúc dâng trào rất riêng nơi cuối miền thiêng liêng của tổ quốc !

Thật hạnh phúc biết bao !

DSCF2937

Hình ảnh: Tượng đài chiến thắng Đoàn tàu không số khánh thành ngày 11/10/2011 nhân dịp lễ Kỷ niệm 50 năm tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển (1961 – 2011). Đây là Khu di tích lịch sử quốc gia Bến Vàm Lũng thuộc ấp Dinh Hạng, thị trấn Rạch Gốc, huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau. (Photo: Thanh Tâm, tháng 07/2016)

                                                        Viết xong ngày 09/09/2016

                                                                Thanh Tâm