Duminica 16 d’Avril 2017 - Duminica ‘d Pasqua

Leture bibliche për la  Duminica ‘d Pasqua 2017

Abresé: Pasqua, për ij cristian, a l’é la selebrassion giojosa dla glòria dël Dé ‘d vrità ch’a l’é ‘l Dé dla vita. Dovertà le pòrte a na neuva manera ‘d pensé e ‘d fé, a neuve dimension dl’esistensa, Nosgnor Gesù Crist an ciama a feje oposission sensa tëmma a le fòrse dla busiardaria e dla mòrt. Le leture bibliche dë sta Duminica a son dzurtut ij racont dl’arsurression ëd Gesù scond Giann e Maté, cobià, a së riguard, a le professie dël Testament Vej e a la dotrin-a dj’apòstoj.

Pasqua, për ij cristian, a l’é la selebrassion giojosa dla glòria dël Dé ‘d vrità ch’a l’é ‘l Dé dla vita. Chiel a l’é ‘l Pare ‘d Nosgnor Gesù Crist, col ch’a l’é arsussità dai mòrt e ch’a l’ha butà an dërota, portà a la dësfàita, le mortifere fòrse dël mal ch’a chërdìo d’avèilo vinciù. Dovertà le pòrte a na neuva manera ‘d pensé e ‘d fé, a neuve dimension dl’esistensa, Nosgnor Gesù Crist an ciama a feje oposission sensa tëmma a le fòrse dla busiardaria e dla mòrt. An efet, le fòrse dla busiardaria e dla mòrt a së stërmo soens sota la mascra dla religion (coma coj ch’a l’avìo fàit buté an cros Gesù medésim), ma as trata ‘d përversion ch’i l’oma da denunsièje, fin-a ant ël cas ch’a podrìo disse “cristian-e”. Le leture bibliche dë sta Duminica a son dzurtut ij racont dl’arsurression ëd Gesù, cobià, a së riguard, a le professie dël Testament Vej e a la dotrin-a dj’apòstoj. Lesomle con piasì ant la lenga dla nòstra gent, ël Piemontèis, sicur che parèj a peudo fene vëdde le còse sota ‘n ciàir neuv.

I.

Comensoma dai racont dl’arsurression ëd Gesù conforma Gioann e Maté.

L’arsurression.  Ora, la matin dël prim dì dla sman-a, Maria Madlen-a a l’é venùa al sepolcr mentre ch’a l’era ancora fros, e a l’ha vëddù che la pera ch’a sarava ël sepolcr a l’era stàita gavà da sò pòst. E a l’é butasse a core e a l’é venùa da Simon Pero e da l’àutr dissépol che Gesù a-j j’avìa grignor, e a-j dis: “A l’han portà via ël Signor fòra dal sepolcr, ma i savoma nen andoa ch’a l’abio butalo". Antlora Pero a l’é partì con l’àutr dissépol e a son andass-ne al sepolcr. A corìo tùit ij doi ansema, ma l’àutr dissépol a corìa pì prest che Pero, e a l’é rivà ël prim al sepolcr. E an essend-se chinà, a l’ha bin vëddù a tèra le binde ‘d lin, ma a l’è nen intrà. Antlora, Simon Pero, ch’a-i era dapress, a l’è rivà e a l’è intrà ant ël sepolcr, e a l’ha vëddù le binde ‘d lin a tèra  e ‘l sudari ch’a l’avìo butaje an sla testa, che tutun a l’era nen ansema a le binde, ma ardoblà da banda. Anlora l’àutr dissépol, ch’a l’era rivà ‘l prim al sepolcr, a l’é ‘dcò intraje e a l’ha vëddù, e a l’ha chërdù. (Përchè ch’a l’avio ancora nen capì la Scritura che Gesù a dovìa arsussitè daj mòrt). E ij dissépoj a son peui tornassne a cà. Marìa, tutun, a stasìa davzin al sepolcr, da fòra, an piorand, e mentre ch’a piorava, a l’é chinasse ant ël sepòlcr. E a l’ha vëddù doi àngej vestì ‘d bianch, setà un a la testa e l’àutr ai pé andoa che ‘l còrp ëd Gesù a l’era stàit posà. E a l’han dije: “Fomna, përchè piorës-to?”. Chila a-j dis: “Për motiv ch’a l’han portà via mè Signor, e i sai nen andoa ch’a l’abio butalo”. Quand a l’avìa dit lòn, an virand-se, a l’ha vëddù Gesù ch’a stasìa pròpi lì, ma a savìa nen ch’a fussa Gesù. Gesù a l’ha dije: “Fomna, përchè piorës-to?” Chila, an pensand ch’a col òm-là a fussa 'l giardiné, a-j dis: “Monsù, se ti t’l’has portalo via, dis-me andoa ch’it l’has butalo, e i andrai a arlevelo”. Gesù a-j dis: “Marìa!”, e chila an virand-se, a l’ha dije: “Rabboni!”, ch’a veul dì “mè magìster”. Gesù a l’ha dije: “Toch-me nen, përchè i son nen ancora montà da mé Pare, ma va daj mé frej e disje: ‘I monto da mè Pare e da vòst Pare, da mè Dé e da vòst Dé’”. Maria Madlen-a, anlora, a l’é venùa a porté sta neuva ai dissépoj, visadì che chila a l’avìa vëddù Nosgnor, e che Chiel a l’avìa dije ste còse” (Gioann 20:1-18).

L'arsurression.  “Ora, la sèira dël saba, a l’ambrun matiné dël prim dì dla sman-a, Marìa Madlen-a e l’àutra Marìa, a son vënue a vëdde la tomba (‘d Gesù). E tut sùbit a l’é fasse ‘n grand taramòt, përché n’àngel ëd Nosgnor a l’é calà giu dal cél, a l’é vënù, a l’ha fàit robaté la pera ch’a sarava l’intrada dla tomba e a l’é setass-ne ansima. Soa facia a l‘era tanme ‘l ciàir ëd na lòsna e soa vestimenta a l’era bianca tanme la fiòca. Le guardie a son tant sburdisse ch’a son restà coma mòrte. L’àngel, nopà, a l’ha dije a le fomne: “Avèj nen tëmma: i sai ch’i sercheve Gesù, ch’a l’é stàit butà ‘n cros. A l’é nen ambelessì, përché a l’é arsussità, com a l’avìa dit. Vnì a vëdde ‘l leugh andoa ch’a l’era stàit cogià. E andev-ne prest e disje ai sò dissépoj ch’a l’é arsussità d’ ij mòrt. Chiel a l’é ‘n camin a ‘ndé dëdnans a vojàutri an Galilea. I lo vëdreve ansilà. Scoté, i l’hai divlo”. Ora le fomne a son andass-ne an pressa da la tomba con tëmma e granda gòj, e a son corùe a nunsielo ai Sò dissépoj. Ma coma ch’as n’andasìo për nunsielo ai Sò dissépoj, Gesù a l’é presentasse dëdnans a loràutre e a l’ha dije: “Salve!”. E a son avzinasse, a l’han basaje ij pé e a l’han adoralo. Antlora Gesù a l’ha dije: “Avèj nen tëmma, andé e dije ai mè frej d’andé an Galilea, e ch’am vëdran ansilà” (Matè 28:1-10).

II.

Ij racont dl’arsurression a treuvo amplia prefigurassion ant ij test profètich dël Testament Vej. Nosgnor Gesù Crist a peul figuresse coma l’incarnassion génita ëd tut lòn che ‘l pòpol d’Israel a l’avrìa dovù esse. Scotoma lòn ch’a dis ël profeta Geremìa.

“An col temp-là," a dis Nosgnor, Mi i sarai ël Dé ëd tute le famije d'Israel, e lor a saran mè pòpol". Israel a sarà ristabilìa e as giontrà a Giuda ant l'adorassion ëd Nosgnor.Sossì a l'é lòn che Nosgnor a dis: "Coj ch'a scampran da la dëstrussion ch'a vnirà, a troveran ëd benedission fin-a 'nt ël desert, përch' i darai arpòs al pòpol d'Israel". Tant temp fà 'l Signor a l'avìa dit a Israel: "I l'hai vorsuve bin con n'amor ch'a vnirà mai a manch; për lòn i l'hai seguità a ess-ve fedel. It butrai torna ‘n pé, fiëtta Israel. Ti't saras torna alégra e danseras contenta con ij tò tabass. It piantras torna toe vigne an sle colin-e 'd Samarìa e 't mangeras ambelelà ij frut ëd tò vërzé. A vnirà 'l dì che le sentinele a crijran da la region dle colin-e d'Efraim: "Vnì, montoma tùit a Gerusalem për rendje, al Signor nòst Dé, l'adorassion ch'a n’é sò drit" (Geremìa 31:1-6)

III.

Scotoma adess la dotrin-a dj’apòstoj Pero e Pàul. Ël prim tòch a ven da na predicassion ëd Pero, lë scond da l’aplicassion ch’a fà l’apòstol Pàul dla vrità dl’arsurression ëd Gesù:        

Anlora Pero, an pijand la paròla, a l’ha dit: “An vrità i vëdd che Nosgnor a l’ha përdabon gnun riguard a l’aparensa dle përson-e, ma che an tute le nassion coj ch’a-j pòrto ‘d rispet[1] e ch’a fan lòn ch’a l’é giust, a-j son agradì. A l’é lolì che Nosgnor a l’ha fàit savèj al pòpol d’Israel, quand ch’a l’ha nunsià la pas për ël mojen ëd Gesù Crist, ch’a l’é ‘l Signor ëd tuti. I seve bin lòn ch’a l’é rivaje an tuta la Giudèa e ch’a l’é partì da la Galilèa, apress ël batésim che Gioann a l’ha predicà, a propòsit ëd Gesù ‘d Nasaret, ché Nosgnor a l’ha consacrà[2] con lë Spirit Sant e ‘d potensa, e ch’a l’é passà da ‘n pòst a l’àutr an fasenda ‘d bin e an varenda tùit coj ch’a j’ero sota[3] la potensa dël diav, përché Nosgnor a l’era con Chiel. Nojàutri i soma ij testimòni ‘d tut lòn che Gesù a l’ha fàit, an Giudèa tanme a Gerusalem. A l’han falo meuire an ciovandlo an sna cros. Contut, Nosgnor a l’ha arsussitalo ‘l ters dì e a l’ha acordà ch’as manifestèissa, nen a tut ël pòpol, ma ai testimoni che për lòn Chiel a l’avìa già da prima sernù, a nojàutri, ch’i l’oma mangià e beivù ansema a chiel, dòp ch’a l’é stàit arsussità dij mòrt. Gesù a l’ha comandane ‘d prediché al pòpol e d’atesté ch’a l’é chiel ch’a l’é destinà da Nosgnor a d’esse ‘l Giùdes dij viv e dij mòrt. Tùit ij profeta a-j rendo testimoniansa, che chionque a chërd an Chiel a arseiv ël përdon dij pecà grassie a sò nòm"” (At 10:34-43).

Esortassion a serché le còse ‘d là an àut. Se donca i seve arsussità con Crist, seguité a serché le còse ‘d là an àut, andoa che Crist a l’é setasse a la drita ‘d Nosgnor. Seguité a dé da ment a le còse ‘d là an àut, nen a le còse ch’a son an sla tèra, përché i seve mòrt, e vòsta vita a l’é stërmà con Crist an Nosgnor Dé. Quand che Crist, ch’a l’é vòstra vita, a s’arvelërà, anlora ‘dcò vojàutri i sareve arvelà ansema a Chiel an glòria. Buté a mòrt, donca, tut lòn ch’an vojàutri a l’é ‘d costa tèra: fornicassion, impurità, passion dësbaucià, desideri pien ëd gramissia, e l’avarissia, ch’a l’é idolatrìa. Përché a son prope cole còse-là ch’a tisso l'ira ‘d Nosgnor sij fieuj dla dzubidiensa” (Colossèis 3:1-4).

IV

Terminoma con la preghiera, dal Salm 118.

“Ringrassié Nosgnor, përchè Chiel a l'é brav! Sò amor fedel a dura për sèmper! Che Israel a disa: "Sò amor fedel a dura për sèmper" (...) Nosgnor a l'é mia fòrsa e mè cant ëd trionf: a l'é Chiel ch'a l'ha dame vitòria. Canson ëd gòj e 'd vitòria a son cantà ant ël camp ëd coj ch'a son da la part ëd Nosgnor. Nosgnor, con Sò brass fòrt dla drita a l'ha fàit ëd còse gloriose! Ël brass fòrt ëd Nosgnor a l'é levasse an trionf. Nosgnor, con Sò brass fòrt dla drita a l'ha fàit ëd còse gloriose! I meuirerai nen, i vivrai për conté lòn che Nosgnor a l'ha fàit. A l'é vera che Nosgnor a l'ha castigame sever, ma a l'ha nen fame meuire. Deurbime le pòrte da 'ndoa ch'a passo ij giust, e mi i intrarai për ringrassié Nosgnor. Cole pòrte-là a men-o a la presensa 'd Nosgnor, e ij giust a-j passo travers. It ringrassio përchè Ti 't l'has scotà mia preghiera e 't l'has dame vitòria. La pera ch'i murador a l'avìo scartà a l'é dventà la pì importanta. Costa-sì a l'é l'euvra 'd Nosgnor e a l'é magnifica da vardé. Sto-sì a l'é 'l dì che Nosgnor a l'ha fàit: arlegromse e foma festa!” (Salm 118:1-2, 14-24).

Orassion: Nosgnor, che për nòstra redension it l'has dàit tò Fieul ùnich a meuire an sna cros, e che për soa gloriosa arsurression it l'has liberane dal podèj ëd nòst nemis: Acòrdane 'd meuire minca dì al pecà, përchè nojàutri i peussa vive për sèmper con Chiel ant la gòj dl'arsurression; për Gesù Crist, Tò Fieul e nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

Che Nosgnor av benedissa con la certëssa e la speranda dl’arsurression ëd Gesù.


[1] O “ch’a l’han tëmma ‘d Chiel”.

[2] O “onzù”.

[3] O “suget”.