ΔΡΑΣΗ 4.3 : ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Ονοματεπώνυμο επιμορφούμενου:  Μπαΐρας Γεώργιος

Επιβλέπων/ουσα:  Τσοκαλίδου Πετρούλα

Ομάδα- Ειδικότητα: Αγγλικών

Ημερομηνία:  20-6-2013

Τίτλος Εργασίας:

« Τρίγλωσσο Λεξικό Καθημερινών Φράσεων….»

                                     

                                                Θεσσαλονίκη, 2013

Α Ν Τ Ι     Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η Σ


ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ 6Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΕΡΡΩΝ

Το 6ο γυμνάσιο Σερρών χτίστηκε στις παρυφές της ανατολικής πόλης πριν από περίπου δεκαπέντε χρόνια. Στην ίδια πλευρά της πόλης βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από το σχολείο ο οικισμός των ρομά της πόλης, γνωστός στους Σερραίους και ως «γύφτικα» ή «αλιμπέκιο» (από το Αλή Μπέη κιοΐ = χωριό, μέρος, τόπος). Ο οικισμός αυτός χτίστηκε από τους ίδιους στην περιοχή την δεκαετία του 70 ύστερα από παραχώρηση  της περιοχής από τον Δήμο Σερρών όπου το προηγούμενο διάστημα είχαν εγκατεστημένες τις σκηνές-κατοικίες τους. Ο οικισμός αυτός είναι χωρισμένος στα δύο: ο κύριος κορμός είναι το αλιμπέκιο ή Αγίου Αθανασίου από τον ομώνυμο ναό, και τα «τζαμπάζικα» όπου κατοικούν πάλι ρομά αλλά με διαφοροποιημένη διάλεκτο.

 

   Υπάρχει όμως σε παρακείμενη περιοχή και ένας μικρός καταυλισμός τσιγγάνων, με τις γνωστές παραδοσιακές φορεσιές,  σε λυόμενα σπίτια, που τους παραχωρήθηκαν πρόσφατα, και οι οποίοι δεν έχουν καμία επαφή με καμιά βαθμίδα της εκπαίδευσης. Επίσης και ένα μικρό ποσοστό ρομά έχει εγκατασταθεί στον κορμό της πόλης και κατοικεί κυρίως σε διαμερίσματα. Οι βασικές βιοποριστικές ασχολίες τους είναι το λιανικό εμπόριο (γυρολόγοι στις λαϊκές αγορές), το εμπόριο μεταλλικών και σιδηρών αντικειμένων, όπως και για τις γυναίκες η εργασία ως οικιακοί βοηθοί.

       

  Ένας αριθμός, λοιπόν, περίπου το 20-30% των μαθητών του Γυμνασίου είναι παιδιά ρομά. Η μαθητική διαρροή των παιδιών ρομά στην εκπαίδευση, αν και έχει ελαττωθεί τα τελευταία χρόνια είναι μικρή στην πρωτοβάθμια, μεγαλύτερη στη βαθμίδα του γυμνασίου και ελάχιστοι μαθητές κατορθώνουν να πάρουν το απολυτήριο του Λυκείου.

         

   Η ενσωμάτωση των μαθητών ρομά στον βασικό κορμό των υπόλοιπων μαθητών είναι σχετικά καλή, αν και η γκετοποιημένη περιοχή των κατοικιών τους έχει επίδραση και στο αντίθετο αποτέλεσμα, λόγω μη συγχρωτισμού τους με τους υπόλοιπους στον ελεύθερο χρόνο τους. Να σημειώσω ότι ένας επίσης μικρός αριθμός μαθητών προέρχονται, αν και έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα, από την Αλβανία και από Έλληνες Ποντίους παλιννοστούντες  της πρώην ΕΣΣΔ, οι οποίοι είναι σχεδόν πλήρως ενσωματωμένοι με τους υπόλοιπους. Δεν υπάρχουν καθόλου μαθητές- πρόσφυγες από Πακιστάν, Αφγανιστάν, Αίγυπτο, Ιράκ, Λιβύη κ.ά.

 

Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΓΙΑ ΤΟ «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΡΟΜΑ»

   

 Ο συνολικός αριθμός μαθητών/τριών και τμημάτων του 6ου Γυμνασίου Σερρών έχει ως εξής:

      Η Α΄ τάξη αποτελείται από 5 τμήματα των 23-25 μαθητών/τριών,

      η Β΄ τάξη αποτελείται από 4 τμήματα των 25 μαθητών/τριών

      και η Γ΄ τάξη από 4 τμήματα των 25 μαθητών/τριών .

       Το πρώτο στοιχείο που επηρέασε την απόφαση να επιλέξω το τμήμα Α 5 ήταν γιατί παρουσιάζει τον μεγαλύτερο αριθμό παιδιών ρομά, 11 μαθητές/τριες.

     

 Οι μαθητές ρομά επιλέγουν σε μέγιστο ποσοστό ως δεύτερη ξένη γλώσσα τα Γερμανικά αντί των Γαλλικών και γι αυτό είναι μεγάλος ο αριθμός τους στα τελευταία τμήματα κάθε τάξης (λόγω τέτοιας κατανομής στα τμήματα). Ο κυριότερος λόγος της επιλογή των Γερμανικών είναι η οικονομική μετανάστευση τωρινή  ( των γονιών ή παππούδων τους) ή μελλοντική (δικιά τους) στη Γερμανία.

     

 Ένας  ακόμη λόγος που θα επηρεάσει  την εφαρμογή του προγράμματος και δεν θα κινηθεί αυστηρά στα πλαίσια της διδακτικής ώρας του τμήματος είναι ότι ΔΕΝ εφαρμόζονται στην διδασκαλία των Αγγλικών τα γνωστά «επίπεδα». Επομένως θα αποφύγουμε τα χάσματα που θα δημιουργηθούν τόσο λόγω διαφορετικού επιπέδου γνώσεων όσο και διαφορετικής κοινωνικής και γλωσσικής καταγωγής.

                                                                             

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ- ΠΡΟΦΙΛ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ

         

    Διδάσκω στο 6ο Γυμνάσιο τα τελευταία 13 χρόνια. Η δυσκολία της διδασκαλίας των αγγλικών σ’ αυτό το σχολείο ήταν πάντα μεγάλη. Ακολούθησα διάφορες μεθόδους προσέγγισης των παιδιών ρομά. Ποτέ δεν άφησα να κάθονται απομονωμένα στα τελευταία θρανία, αλλά πάντα δίπλα σε «καλούς» μαθητές είτε να αντιγράφουν ασκήσεις, είτε να τους ψιθυρίζουν την απάντηση, είτε ρωτώντας τους τις πιο εύκολες ερωτήσεις που μπορούσαν και μόνοι τους να απαντήσουν.

         Στο φετινό τμήμα του Α5,

        ο Θανάσης είναι από τις σπάνιες περιπτώσεις παιδιού Ρομά που στα Αγγλικά, τουλάχιστον, είναι σχεδόν άριστος. Φαίνεται ότι είναι προσεγμένο παιδί από την οικογένειά του. Το τελευταίο όμως διάστημα αποσπάται εύκολα η προσοχή του με τις ανάλογες συνέπειες.

       Η Σαραντούλα και η φίλη της Βούλα, η Μαρία ο Νίκος ο Γιώργος ο Μανόλης ο Παρασκευάς είναι οι «κλασσικές» περιπτώσεις,

       Ο Γιώργος και η θεία του Ζωή (αδελφή του πατέρα του) μιλούν μια ελαφρώς διαφορετική διάλεκτο: τα «Τζαμπάζικα».

       Αφήνω τελευταία την Δάφνη γιατί ήταν η αφορμή της ιδέας για την συγκεκριμένη παρέμβαση.

       Την Δάφνη, λοιπόν, ένα ψιλόλιγνο ατίθασο κορίτσι, δεύτερη χρονιά στην Α τάξη λόγω υπέρβασης ορίου απουσιών, δεν μπόρεσα από την αρχή να την καθηλώσω τουλάχιστον στην καρέκλα της. Σκέφτηκα λοιπόν να την δελεάσω με την ιδέα να ανταλλάσουμε φράσεις, εγώ στα Αγγλικά, κι αυτή στα Ρομανί, και την επόμενη μέρα να εξετάζει ο ένας τον άλλον αν μάθαμε σωστά τη φράση. Η ιδέα ότι θα παίξει το ρόλο της δασκάλας και μάλιστα στα δικά της «χωράφια», στη γλώσσα της, την ενθουσίασε, όπως επίσης και  κάποια άλλα παιδιά ρομά της τάξης.

          Αποφασίσα(με) λοιπόν, να δημιουργήσουμε ένα λεξικό καθημερινών φράσεων, όχι μόνον αυτών που συναντάμε στο βιβλίο, αλλά και γενικότερα, που θα είναι στα ελληνικά, στα αγγλικά και στα ρομανί. Όταν δε τους είπα ότι θα γράψουμε τα ονόματά τους και θα κυκλοφορήσει αυτό το λεξικό όχι μόνο στις Σέρρες αλλά και στη Θεσσαλονίκη αλλά και παραπέρα και θα γίνουν διάσημοι, το ενδιαφέρον μεγάλωσε. Και ενώ στην αρχή οι πρώτοι που δήλωσαν συμμετοχή ήταν εκτός από τη Δάφνη, μόνο η Σαραντούλα και η Βούλα, άρχισαν να δηλώνουν συμμετοχή παρά την αρχική διστακτικότητα και οι υπόλοιποι. Το νέο διαδόθηκε και σε άλλα τμήματα, και είχαμε συμμετοχές και από το Α4 την Ιωάννα και την Βιβή και από το Α1 την Αργυρή.

         Φωτοτύπησα, λοιπόν, από το ιντερνέτ περίπου 35 αραιογραμμένες σελίδες με καθημερινές φράσεις στα ελληνικά και στα αντίστοιχα αγγλικά και τα μοίρασα για να συμπληρωθούν και στα ρομανί από τα παιδιά, τα οποία μπορούν να ρωτήσουν  και τους γονείς τους.

                                                                                           

ΠΡΩΤΗ ΦΑΣΗ
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ – ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΩΝ ΦΡΑΣΕΩΝ ΣΤΑ ΡΟΜΑΝΙ
ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΡΟΜΑ

   

   Μοίρασα  στον καθένα πέντε περίπου από τις τριάντα πέντε αραιογραμμένες σελίδες φράσεων στα ελληνικά και στα αγγλικά, και τους ζήτησα αφού συμβουλευτούν και τους μεγαλύτερους συγγενείς τους, να μου τα επιστρέψουν μεταφρασμένα σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα.

       Μετά από αρκετή περιπέτεια ( χάσιμο σελίδων, δυσανάγνωστη μετάφραση και επιστροφή για διόρθωση των γραμμάτων κλπ), έγινε κατορθωτή η συλλογή των μεταφρασμένων φράσεων.

       Τα παιδιά που τελικά έφεραν τις μεταφρασμένες σελίδες ήταν ο Παρασκευάς, η Δάφνη, η Βούλα και η Σαραντούλα από το Α4 τμήμα, η Αργυρή από το Α1, και η Ιωάννα από το Α3.

       Αυτό που προκαλεί το ενδιαφέρον από αυτή τη διαδικασία είναι ότι οι περισσότεροι μαθητές εκτός από τις φράσεις που τα ίδια γνωρίζουν, συμβουλεύτηκαν όχι κυρίως τους γονείς τους αλλά τους παππούδες και γιαγιάδες τους. Η Σαραντούλα συμβουλεύτηκε τον παππού της, η Αργυρή τη γιαγιά της και η Ιωάννα τη γιαγιά της. Ο λόγος, όπως τα ίδια δήλωσαν, ήταν ότι οι γονείς τους είτε δεν γνώριζαν τόσα πολλά ρομανί, είτε αρνούνταν να τα χρησιμοποιήσουν. Σημειώνω ότι οι ηλικίες των γονέων είναι περίπου 35 ετών, και των γιαγιάδων 55.

        Ένα δεύτερο ενδιαφέρον γεγονός είναι ότι η γιαγιά της Ιωάννας είπε φράσεις «εκτός κειμένου» οι οποίες όπως τις παραθέτω στο «Παράρτημα Λεξιλογίου» έχουν το πολιτιστικό στίγμα των ρομανί.

                                                           

ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΑΣΗ
«ΕΜΠΛΟΚΗ» ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

      Σ’ αυτό το στάδιο θέλησα να εμπλέξω και συμμαθητές/τριες των παιδιών ρομά, όχι μόνο αναφορικά με τη γλώσσα τους, αλλά και με τις συνθήκες διαβίωσής τους, σπάζοντας τις προλήψεις και τα ταμπού για τη γειτονιά- γκέτο όπου ζουν.

        Δακτυλογράφησα, λοιπόν, το λεξικό ( εννέα σελίδες) και το «παράρτημα» (τρείς σελίδες).

        Με το πρόσχημα (αλλά και ως ένα βαθμό αληθινά) ότι, λόγω κακογραμμένων πρωτοτύπων, ενδέχεται να υπάρχουν λάθη, παρότρυνα τους συμμαθητές/τριες των ρομά, να επισκεφθούν μαζί στα σπίτια τους  τους γονείς, παππούδες ή γιαγιάδες, μοιράζοντας τις δακτυλογραφημένες   σελίδες του λεξικού για να τις διορθώσουν ακούγοντας προσεκτικά την αυθεντική γλώσσα.

        Προς μεγάλη μου έκπληξη αλλά και απογοήτευση, όλοι οι μαθητές και μαθήτριες αρνήθηκαν να το κάνουν, χρησιμοποιώντας κατ’ αρχάς διάφορα προσχήματα ( διάβασμα και τα σαββατοκύριακα) αλλά παραδεχόμενοι στο τέλος ότι φοβούνται ή ότι δεν τους αφήνουν οι γονείς τους.

         Μετά από πολλές συζητήσεις και «διαπραγματεύσεις» αποφασίσαμε να επισκεφθούμε ολόκληρο το τμήμα (Α1), και στην ώρα των Αγγλικών με δική μου συνοδεία το σπίτι  της κοινής γιαγιάς της Αργυρούλας και Ιωάννας, όπου και διορθώσαμε τα λάθη.

                                                                       

ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΛΕΞΙΚΟΥ

      Πράγματι υπήρχαν όχι μόνο φωνητικές διορθώσεις, λόγω κακογραμμένων πρωτοτύπων, αλλά προέκυψε και το εξής πρόβλημα: Τα ρομανί του Παρασκευά και της Ζωής ήταν στη διάλεκτο των «Τζαμπάζικων» εντελώς διαφοροποιημένα, οπότε αποφασίσαμε για λόγους αριθμητικής υπεροχής των ρομανί του Αλιμπέκιοϊ, να ξαναμεταφραστούν, αφήνοντας για το μέλλον την συγγραφή λεξικού των «Τζαμπάζικων». π.χ. Φυσάει δυνατά ο αέρας = πφούντελα μπόϊκο βαλβάλ (Αλιμπ) = ζουραλί μπαλβάλ(Τζαμπ).

ΕΜΠΛΟΚΗ ΝΕΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ (ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡΑΔΩΝ)ΑΠΟ ΑΛΛΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΛΕΞΙΚΟΥ.

           

    Λίγο πριν τις διακοπές του Πάσχα, και επειδή θέλησα να συμμετέχουν και άλλοι μαθητές έστω έχοντας μια επιφανειακή κατ’ αρχάς επαφή με την εργασία, και με πρόσχημα  (που είναι και πραγματικότητα) ότι δεν έχω τις κατάλληλες τεχνικές δεξιότητες για μια αξιοπρεπή τελική διαμόρφωση του μικρού αυτού λεξικού, επιστράτευσα την συνάδελφο της πληροφορικής κ Κατερίνα Σταμάτη. Με το σύστημα GOOGLE DOCUMENTS , όπως μου εξήγησε, θα μοίραζε στους μαθητές τις διορθωμένες τελικές σελίδες του λεξικού, οι οποίοι από το σπίτι τους στην περίοδο των διακοπών, θα έγραφαν και θα επιμελούνταν την τελική μορφή του λεξικού. Τελικά αυτό δεν έγινε κατορθωτό λόγω απρόβλεπτου προσωπικού  κωλύματος  της συναδέλφου. Αξίζει όμως να το αναφέρω έστω και σαν ιδέα για μελλοντική χρήση.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΛΕΞΙΚΟΥ

   Το λεξικό με την τελική μορφή του, αναρτήθηκε σε ταμπλό του σχολείου κατά το τελευταίο διήμερο εκδηλώσεων με τα ονόματα όλων των μαθητών ρομά που πήραν μέρος για την δημιουργία του. Επίσης στην αρχή της επόμενης σχολικής χρονιάς υπάρχει σκέψη να παρουσιαστεί στον τοπικό πολιτιστικό σύλλογο των ρομά που λειτουργούν οι ίδιοι στον οικισμό τους.

     

ΚΑΙ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

   Μια ιδέα για την επόμενη σχολική χρονιά που μάλλον αφορά τους συναδέλφους της πληροφορικής είναι αυτό το λεξικό, ενδεχομένως εμπλουτισμένο, να αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του σχολείου με ηχητική επένδυση που θα ηχογραφήσουν οι μαθητές μας στην ελληνική, στην αγγλική και στην ρομανί.  

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟΝ ΟΙΚΙΣΜΟ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Α1 ΤΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΛΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΜΗΤΕΡΑ ΤΗΣ Κ.ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΓΙΑΓΙΑ ΤΗΣ Κ. ΦΩΤΕΙΝΗ

DSC_0408.jpg

ΤΡΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ( ΤΗΣ ΔΑΦΝΗΣ, ΤΗΣ ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑ)


ΣΧΟΛΙΑ - ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ- ΜΕΘΟΔΟΣ – ΠΗΓΕΣ

     

   Με τη δημιουργία και κυρίως τη διαδικασία δημιουργίας αυτού του μικρού λεξικού καθημερινών φράσεων στη γλώσσα ρομανί με γέφυρα την αγγλική γλώσσα, προσπάθησα να σπάσω τα στερεότυπα τις προκαταλήψεις και τα στεγανά που υπάρχουν εδώ και πολλά χρόνια στο σχολείο μου όπου φοιτά ένα σεβαστό ποσοστό παιδιών ρομά. Η οικεία γλώσσα των παιδιών αυτών πολλές φορές θεωρείται ως μειονέκτημα ( σε αρκετές περιπτώσεις και από τους ίδιους) και αποτελεί αφορμή για κοινωνικό στιγματισμό τους και κυρίως διότι η γλώσσα και ο πολιτισμός με τα οποία ταυτίζεται το δίγλωσσο άτομο έχουν χαμηλό κύρος στην κοινωνία όπου ζει. Κι αυτό έχει αντανάκλαση και στη σχολική τους ζωή.

   Προσπάθησα με τη συγκεκριμένη εργασία, να συνδέσω τη διδακτική πράξη με την εξωσχολική καθημερινότητα των παιδιών με την οικογενειακή τους και την κοινοτική τους ζωή, και να συνδέσω τις οικογένειες και την κοινωνική ομάδα με το σχολείο. Υπήρξαν και φάσεις αναστοχασμού πάνω στις δράσεις μας π.χ. η επίσκεψη των μαθητών στον γκετοποιημένο οικισμό των ρομά.

     Για το λεξικό και κυρίως για την φωνητική ανάγνωση της αγγλικής, χρησιμοποιήθηκαν ελληνικοί χαρακτήρες για τους προφανείς λόγους διευκόλυνσης της ανάγνωσης από τους ρομά, πράγμα που αποτελεί μειονέκτημα.

ΠΗΓΕΣ:

  1. Περιοδικό «Πολύδρομο»

  2.  Tomlinson, 2007 (για την διαφοροποιημένη διδασκαλία)

  3. «Προκαταλήψεις και στερεότυπα, δημιουργία και αντιμετώπιση»

       Αναστασία Αζίζι- Καλατζή, Αθηνά Ζώνιου- Σιδέρη, Αναστασία Βλάχου

       Υπουργείου Παιδείας (2011)

  4. Για το αρχικό ελληνοαγγλικό λεξιλόγιο : www.speakenglish.co.uk     

       ( ελληνική έκδοση).

Α Ν Τ Ι     Ε Π Ι Λ Ο Γ Ο Υ

 Τα ονόματα των πρωταγωνιστών μου Δάφνης και Παρασκευά είναι στον πίνακα ανακοινώσεων του σχολείου στη λίστα

« απορριπτόμενοι λόγω ανεπαρκούς φοίτησης» και θα χρειαστεί να επαναλάβουν για μια ακόμη χρονιά την Α΄ τάξη….

                                                                              ΣΕΡΡΕΣ 20-6-2013

Μπαΐρας Γιώργος