Over het Havik in Amersfoort

De belangrijkste gracht van Amersfoort waarin men de voorde of doorwaadbare plaats door de Eem of Amer aantreft, heeft de merkwaardige naam van het “Havik” gekregen. Men zegt nooit dé havik. Analyse heeft opgeleverd dat het hier om een samenvoeging gaat. Het eerste deel van de naam is ontstaan uit het woord “hof”. De klinker transformeerde in de loop van vele jaren. Het hof is nog steeds bekend onder die naam en het nabij gelegen centrale plein en hoogste terrein van de stad waarop men begon met de stad. Volgens een akte in 1317 (Avesnes, Guy) was het land geheel omgeven met water en daarmee een eiland. Dit eerste deel van de naam is dus volledig verklaard. Het tweede deel is veel lastiger, hier zit de puzzel. De uitgang ‘ik’ suggereert dat men, gelet op de klinkertransformatie, op zoek moet naar een ouder woord, te weten “-ek”. De mogelijkheid van het wegvallen van één of meer medeklinkers bestaat ook nog. Bij de zuiverste transformatie komt men bij het Engelse woord ‘egg’ een ‘ei’. Denk dan aan de handel of het transport van eieren, een ei-vorm van de oude gracht of haven of de vorm van het eiland Het Hof. Allerlei mogelijkheden die naar hetzelfde lijken te wijzen, zou ik denken. Bij een verdwenen medeklinker zou het bij een ’r’ nog kunnen gaan om een rex of rik, een koning, die zetelde op het hof en zijn transporten in het Havik regelde of in de scheepvaart om een rak of rek schepen. Over een koning schreef de geschiedschrijver van de stad Halbertsma niet. F.N.H. 28-5-’16.