2ª DECLINACIÓN-DECLINACIÓ.

 

1. Dominus seruo litteras dat seruusque litteras ad domini amicum portat.

2. In castris uiri magna diligentia arma parabant.

3.Romani deorum oracula audire cupiebant.

4. Romae incolae muros aedificare  et oppida munire discunt.

5. Aeneas oppidum defendere maturabat.

6. Dea Venus Aeneam in oppido inuenit et cum familia amicisque Troia effugere suadet.

7.Iuno, regina deorum, uentos mittere cogit.

8.Aeneas amicique ad Africae oras ueniunt et castra ponere non dubitant.

9. Iuppiter Mercurium nuntium ad Aeneam mittit et ad Italiae oras nauigare imperat.

10. Amulius pueros in fluvium iactare iubet.

 

VOC.: seruus-i: siervo; litterae-arum:carta;do-as-are: dar; amicus-i:amic; porto:1ªc:portar, llevar. 2. castra-orum:campament; diligentia-ae:presteza; arma-orum:armas; paro:1ªc:preparar; 3. Romani-orum: els romans; deus-i déu; oraculum-i: oráculo; audio-is-ire:oír; cupio-is-ere: desitjar, desear; 4. incola-ae: habitante; murus-i: muro; oppidum-i: ciutat fortificada; munio-is-ire: protegir, proteger; disco-is-ere: aprender; 5. Aeneas: nom.sin.: Eneas; maturo:1ªc: apresurarse a. 6.dea-ae:diosa, deessa; Venus: nom. sing.:Venus; inuenio-is-ire: encontrar, trabar; familia-ae; Troia-ae; effugio-is-ere: fugir, huir; suadeo-es-ere: aconsejar. 7. Iuno. nom. sing.:Juno; uentus-i: vent, viento; mitto-is-ere: enviar; cogo-is-ere: obligar. 8. Africa-ae; ora-ae: orilla; uenio-is-ire: venir; dubito:1ªc. dubtar, dudar; Iuppiter: nom.sing.: Júpiter; Mercurius-i: Mercurio; nuntius-i: mensajero; impero:1ªc:ordenar. 10. Amulius-i: Amulio; puer-i: muchacho, xiquet; fluuium-i: riu, río; iacto:1ªc:arrojar; iubeo-es-ere: ordenar.

 

Fundación de Roma y rapto de las sabinas

 

Romanum imperium a Romulo, Reae Silviae filio, principium

 

habet. Romulus urbem exiguam in Palatino condit post Troiae

 

bellum anno trecentesimo nonagesimo quarto. Urbem e Romulo

 

Romam vocant.

 

Romulus vicinos Romae populos ad spectaculum ludorum invitat,

 

nam Romani feminas non habebant. Tum Romani Sabinorum

 

feminas rapiunt et bello Sabinos vincunt.

                                                                                              Eutropio, Breviario, I, 1-2

 

Voc.: Romanus –a –um: romano, romà; imperium –i: imperio, imperi; Romulus –i: Rómulo, Ròmul; Rea –ae Silvia –ae: Rea Silvia; filius –i: hijo, fill; principium –i: principio, inicio, inici; habeo: 2 tener, tindre; urbem: acus.f.sing.OD: ciudad; exiguus –a –um: pequeño, xicotet; Palatinus –i: el Palatino, una de las siete colinas de Roma;  condo: 3 fundar; post: prep. de acus.: después de, després de; Troia –ae: Troya; bellum –i: guerra; annus –i: año, any; trecentesimus –a –um: trecentésimo; nonagesimus –a –um: nonagésimo; quartus –a –um: cuarto, quart; a, in, e, ad: ¿?; voco: 1 llamar; vicinus –a –um: vecino, veí; populus –i: pueblo, poble; spectaculum –i: espectáculo, espectacle; ludus –i: juego deportivo, joc esportiu; invito: 1 invitar; nam: conj. coord.: pues, en efecto; femina –ae: mujer, dona; non: no; tum: adv.: entonces, aleshores; Sabinus –a –um: sabino, sabí; rapio: 3 raptar, secuestrar, segrestar; vinco: 3 vencer, véncer.

 

 

ROMULUS ET REMUS.

Romulus et Remus gemini sunt, filii Rheae Siluiae. Amulius, uir ambitiosus, in altum fluuium geminos iactat. Sed undae ad ripam geminos portant. Lupa geminos uidet, in speluncam portat atque ibi nutrit. Post multos annos Romulus et Remus Romam condunt.

 

Tracta de traduir aquest text amb aquest vocabulari bàsic/Trata de traducir este texto con este vocabulario básico.: geminus-i:gemelo, bessó; filius-i:fill, hijo;altus-a-um:adj.:alto, profundo; fluuium-i: río; sed:però; unda-ae:agua; lupa-ae:lloba, loba; spelunca-ae:cueva; ibi;adv.:allí; condo-is-ere:fundar.

 

El fantasma de la casa de Atenas

Erat Athenis spatiosa domus. Per silentium nocturnum sonus ferri et strepitus

vinculorum, longius primo, deinde e proximo, resonabant. Mox apparebat

idolum: vir squalidus, promissa barba, horrido capillo, qui catenas gerebat

quatiebatque. Venditabat tamen vel locabat dominus domum istam.

Venit Athenas philosophus Athenodorus, legit titulum, audit pretium, domum

conducit.

 (Notas: Athenis: ablat. pl.: en Atenas; Athenas: acus.pl.: a Atenas; suis: suus –a –um: su.

 

PATRICIOS Y PLEBEYOS/ PATRICIS I PLEBEUS.

 

Patricii multas iniurias plebeiis faciebant neque plebeiis licebat contra iniurias se defendere. Multi plebeii propter commercium magnas diuitias habebant sed feminis plebeiis non licebat uiris patriciis nubere.

.VOC.: iniuria-ae:injustícia; facio-is-ere: hacer, fer; neque: conj.: ni; licebat: estaba permitido; estava permés; se defendere= defender(e)-se; propter:prep.: gracias a, a causa de; diuitiae-arum: riquezas; habeo: 2ªc.: tener, tindre; femina-ae: mujer; nubo: 3ªc. int.: casarse.

 

Larcio es agredido por unos esclavos suyos

 

Plinio El Joven, famoso escritor, cuenta cómo fue agredido el amo Larcio por unos esclavos que se rebelaron contra él por tratarlos tiránicamente.

 

 

Larcius superbus et saevus dominus erat. Dum in villa Formiana se lavabat,

 

repente saevum dominum multi servi circumsteterunt et contunderunt. Larcius,

 

sive quia non sentiebat, sive quia simulabat, quietus et extentus iacebat. Fidi

 

servi et ancillae ad dominum concurrerunt et conclamaverunt. Diffugerunt mali

 

servi.

                                                                       Adapt. De Plinio El Joven, Cartas, III, 14.

 

Voc.: Larcius –i: Larcio, Larci; superbus –a –um: soberbio, superbiós; saevus –a –um: cruel; dominus –i: señor, senyor; Dum: adv. o conj.: mientras, mientras que, mentre que; villa –ae: casa de campo; Formianus –a –um: formiana, de Formia (lugar); se: se; lavo: 1 lavar, prendre el bany; repente: de repente, de sobte; multus –a –um: mucho; servus –i: esclavo; circumsisto circumsteti: rodear, envoltar; contundo contudi contusum: 3 golpear, moler a palos, colpejar, abatre; sive … sive: o …o; quia: porque, ya que, perquè; sentio: 4 sentir dolor; simulo: 1 fingir; quietus –a –um: quieto, quiet; extentus –a –um: tendido, allargat; iaceo: 2 yacer, estar echado, jaure; fidus –a –um: fiel, fidel; ancilla –ae: sirvienta, esclava; concurro: 3 acudir, venir corriendo; conclamo: 1 gritar al unísono, cridar al mateix temps; Diffugio diffugi -: 3 intr.: huir, fugir; malus –a –um: malvado, malo, roí.

 

LA VIDA DEL CAMPO.

 

Agricola numquam est otiosus: primum agros aratro arat, deinde frumentum serit, postremo spicas metit et in area terit. In villa quoque assidue laborat: equum ad plaustrum iungit atque in oppidum venit. Ibi frumentum, vinum oleumque vendit et instrumenta nova emit.

Dum vir in agris laborat, femina cum ancillis lanas ducit, vestimenta texit aut sarcit, cibum viro et familiae coquit, escam gallinis pabulumque vaccis dat.

 

Voc.:Agricola –ae ; numquam: nunca, mai ; otiosus –a –um ; primum: primero, en primer lloc ; ager agri: campo, camp ; aratrum –i: arado, forcat ; deinde: adv: después, després; frumentum –i: trigo, blat; sero: 3ªc.: sembrar; postremo: adv.: finalmente; spica –ae; meto: 3ªc: segar; area –ae: era; tero: 3ªc: trillar; villa –ae; quoque: también, també; assidue: asiduamente, amb freqüència; laboro: 1ªc.: trabajar, treballar; equus –i: caballo, cavall; plaustrum –i: carro; iungo: 3ªc.: uncir, junyir, enjovar; oppidum –i: ciudad fortificada; venio: 4ªc: venir, anar, arribar; ibi: allí; vinum –i: vino, vi; oleum –i: aceite, oli; vendo; instrumentum –i: herramienta, ferramenta; novus –a –um: nuevo, nou; emo: 3ªc.: comprar; Dum: mientras, mentres; femina –ae: mujer, dona; ancilla –ae: sirvienta, serventa; lana ducit: hila la lana, fila llana; vestimentum –i: vestido, vestit; texo:3ªc.: tejer, teixir; aut: o; sarcio: 4ªc.: coser, cosir; cibus –i: comida, menjar; familia –ae; coquo: 3ªc.: cocinar, cuinar; esca –ae: comida; gallina –ae; pabulum –i: forraje, farratge; vacca –ae; do: 1ª c.: dar, donar. 

 

EL MINOTAURE.

Minos Minotaurum pueris et puellis vivis alebat. Quotannis multos pueros et multas puellas monstrum devorabat. Sed, post multos annos, Theseus, filius Athenarum regis, in insulam venit. Theseus in labyrinthum intravit, cum monstro pugnavit et monstrum necavit. Deinde ex labyrintho exiit et in patriam suam revertit.

 

Voc. Minos: nom.: Minos, Rey de Creta; Minotaurus –i: el minotauro; puer –i: muchacho, xiquet; puella –ae: muchacha, xiqueta; vivus –a –um: vivo, viu; alo: 3ªc.: alimentar, nodrir; Quotannis: todos los años; multus –a –um: mucho, molt; monstrum –i: monstruo, monstre; Sed: pero, però; post: adv. o prep. d’acusatiu: después o después de, després o després de; annus –i: año, any; Theseus –i: Teseo, Teseu; filius –i: hijo, fill; Athenae –arum: Atenas, Atenes; rex regis: rey, rei, genit. sing. 3ª declinac.; insula –ae: isla, illa; venio: 4ªc.; labyrinthus –i; intro; pugno: 1ªc.: luchar, lluitar; neco: 1ªc.: matar; Deinde: después, després; exeo: v. irreg.: salir, eixir; patria –ae; reverto: 3ªc.: regresar.  

 

 

ORFEO Y EURÍDICE

 

Orpheus poeta magna saxa lyrae suavitate movebat. Eurydicam, pulchram

 

feminam, in matrimonio habebat. Sed vipera Eurydicam in prato momordit

 

suoque veneno propere necavit. Eurydica in Inferos, mortuorum magna regna,

 

descendit. Orpheus in Inferos venit atque inter mortuorum umbras quaerebat

 

Eurydicam suam. Postremo etiam Proserpinam, Inferorum deam reginamque,

 

suis verbis canoris movit. Iam Orpheus Eurydicam ex Inferis in terras ducebat.

 

Orpheus ad Inferos respicere non debebat, sed ad Inferos respexit. Eurydica in

 

Inferos rursus descendit atque in Inferis perpetuo mansit.

 

 

Voc.: Orpheus –i, poeta –ae: el poeta Orfeo; magnus –a –um: grande; saxum –i: roca; lyra –ae: lira; suavitate: ablat. sing.: con la suavidad, amb la suavitat; moveo: 2 mover, moure; Eurydica –ae: Eurídice; pulcher pulchra pulchrum: hermoso; femina –ae: mujer, dona; matrimonium –i: matrimoni; habeo: 2 tener; sed: pero, però; vipera –ae: víbora; pratus –i: prado, prat; mordeo momordi morsum: 2 morder, mossegar; suus –a –um: su, suyo, seu; venenum –i: veneno, verí; propere: inmediatamente; ràpidament; neco: 1 matar; Inferi –orum: infierno, infern; mortus –i: muerto, mort; magnus –a –um: gran; regnum –i: reino, regne; descendo descendi descensum: descender, baixar; venio veni ventum: venir; inter: prep. d’acus.: entre; umbra –ae: sombra, ombra; quaero: 3 buscar; Postremo: finalmente; etiam: también; Proserpina –ae: Proserpina; dea –ae: diosa, deessa; regina –ae: reina; verbum –i: palabra; canorus –a –um: musical, melodioso; Iam: ya, ja; terra –ae: tierra, terra; duco duxi ductum: conducir, conduir; respicio respexi respectum: volver la vista, girar el cap; non: no; debeo: 2 deber, haver de; rursus: de nuevo, altra vegada; perpetuo: a perpetuidad, para siempre; maneo mansi mansum: permanecer, romandre.