Táboa de contidos 1 Writer: o procesador de textos (I) 1.1 Exercicio 1 1.1.1 Crear un documento 1.1.2 Pegar texto 1.1.3 Gardar o documento 1.1.4 Exportar como PDF 1.1.5 Pechar o documento 1.1.6 Pechar a aplicación 1.2 Exercicio 2 1.3 Exercicio 3 1.3.1 Abrir arquivo 1.3.2 Axustar a escala 1.3.3 Seleccionar, borrar e desfacer 1.4 Exercicio 4 1.4.1 Inserir saltos 1.5 Exercicio 5 1.5.1 Formato de carácter 1.6 Exercicio 6 1.6.1 Formato de parágrafo 1.6.2 Formato e estilos de páxina 1.7 Exercicio 7 1.7.1 Lixo tipográfica 1.7.2 Inserir saltos

Writer: o procesador de textos (I)

Exercicio 1

Crear un documento

• Abre o menú de inicio do escritorio e arrinca OpenOffice.org Writer: abrirase un documento novo preparado para escribir o que queiras.

Pegar texto

1. Selecciona e copia o texto sombreado:

Informática ou computación é a ciencia do tratamento automático da información mediante un computador (chamado tamén ordenador e computadora). Entre as tarefas máis populares que facilitou esta tecnoloxía atópanse: elaborar documentos, enviar e recibir correo electrónico, debuxar, crear efectos visuais e sonoros, maquetación de folletos e libros, manexar a información contable nunha empresa, tocar música, controlar procesos industriais e xogar.

2. Pulsa sobre a icona correspondente da barra de tarefas do escritorio para activar o documento novo de OpenOffice.org Writer. 3. Pega o texto. Tes catro formas diferentes de facelo. Próbaas todas:

• Pulsar o botón Pegar da barra de funcións.

• Seleccionar Editar->Pegar.

• Seleccionar a opción Pegar do menú contextual que se abre pulsando o botón dereito do rato.

• Pulsar a combinación de teclas Ctrl V.

Gardar o documento

1. Garda o documento. Tes tres formas de facelo:

• Pulsar o botón Gardar da barra de funcións.

• Seleccionar Arquivo->Gardar.

• Pulsar a combinación de teclas Ctrl S ou Ctrl G, dependendo do noso idioma.

2. Como se trata dun documento novo, abrirase o cadro de diálogo Gardar como, onde deberás indicar o nome con que queres gardalo. Gárdao como writer-01.odt Para iso, teclea writer-01 no cadro de texto Nomee de arquivo (non é necesario pór a extensión) e comproba que a opción seleccionada no cadro Tipo de arquivo sexa Texto en formato OpenDocument (.odt). Para rematar pulsa o botón Gardar.

Exportar como PDF

O formato PDF úsase moito para compartir documentos para o seu visualización e impresión.

1. Exporta o documento como writer-01.pdf. Para iso, selecciona Arquivo->Exportar en formato PDF. Abrirase o cadro de diálogo Exportar, similar ao cadro de diálogo Gardar como que acabamos de ver. Pulsa o botón Exportar. 2. Abrirase o cadro de diálogo Opcións PDF, onde podes axustar as opcións de exportación. Pulsa o botón Exportar e listo.

• Unha forma máis rápida de exportar o documento en formato PDF, sen pasar polo cadro de diálogo Opcións PDF, consiste simplemente en pulsar o botón Exportar directamente como PDF da barra de funcións e, como no caso anterior, completar o cadro de diálogo Exportar.

Pechar o documento

• Pecha o documento sen pechar a aplicación. Tes dúas formas de facelo:

• Pulsar o botón Pechar o documento.

• Seleccionar Arquivo->Pechar.

Pechar a aplicación

Observa que, para pechar a aplicación, non é necesario pechar primeiro o documento, de modo que no uso real non tería moito sentido realizar estes dous pasos consecutivamente, como o facemos aquí.

• Pecha a aplicación. Tes tres formas de facelo:

ou Pulsar o botón Pechar da fiestra. ou Seleccionar Arquivo->Terminar. ou Pulsar a combinación de teclas Ctrl Q.

Exercicio 2

Proba agora a repetir o Exercicio 1 con outro texto.

1. Selecciona o texto sombreado e cópiao:

Informática é un vocábulo inspirado no francés informatique formado pola conxunción das palabras Information e Automatique, para dar idea da automatización da información que se logra cos sistemas computacionales. Esta palabra úsase maiormente en España. Computación úsase principalmente en América.

2. Crea un documento de texto novo. 3. Pega o texto copiado. 4. Garda o documento como writer-02.odt 5. Expórtao como writer-02.pdf e déixao aberto.

Exercicio 3

Para facer este exercicio primeiro debes descargar writer-03.odt e gardalo con ese mesmo nome. Descargarase moi rápido porque OpenOffice.org garda os documentos en formato comprimido; nisto é moi superior a Microsoft Office. Con Mozilla Firefox:

1. Pulsa co botón secundario do rato (o dereito nos ratos para destros) sobre o enlace e selecciona Gardar enlace como. 2. Cando se abra o cadro de diálogo, gárdao no teu cartafol persoal co nome proposto (writer-03.odt).

Abrir arquivo

1. Activa a fiestra de OpenOffice.org pulsando sobre a icona correspondente da barra de tarefas e abre o ficheiro que acabas de gardar. Tes tres formas de facelo:

• Pulsar o botón Abrir arquivo da barra de funcións.

• Seleccionar Arquivo->Abrir.

• Pulsar a combinación de teclas Ctrl Ou.

2. No cadro de diálogo Abrir, selecciona o arquivo e pulsa Abrir.

Axustar a escala

A escala úsase para axustar o tamaño de visualización en pantalla do documento; como norma xeral, desexaremos visualizar a maior cantidade de texto posible mantendo a letra ben legible.

1. Abre o cadro de diálogo Escala. Tes dúas formas de facelo.

• Seleccionar Ver->Escala.

• Facer dobre clic sobre o valor da escala na barra de estado.

2. Selecciona o valor desexado --unha porcentaxe, Ancho de páxina, etc.-- e pulsa Aceptar. O valor seleccionado é un atributo do documento, almacénase cando se garda o documento. Os valores de porcentaxe seleccionan unha escala fixa: o documento abrirase sempre á escala seleccionada; as opcións Ancho de páxina, Toda a páxina e Óptimo, axustarán a escala para que se visualice todo o ancho da páxina, etc., independentemente do tamaño da fiestra.

Seleccionar, borrar e desfacer

O documento que acabas de abrir (writer-03.odt) contén explicacións para seleccionar, borrar e desfacer, e un exercicio práctico. Estuda as explicacións e fai o exercicio.

Exercicio 4

Inserir saltos

Descarga o documento writer-04.odt e gárdao no teu cartafol persoal con ese mesmo nome. Ábreo, estuda as explicacións e fai os exercicios que contén.

Exercicio 5

Descarga os documentos writer-05.odt e writer-05.pdf e gárdaos no teu cartafol persoal sen cambiarlles o nome; estuda o apartado seguinte sobre o formato dos carácteres e fai o exercicio. Debes formatear o primeiro documento para que resulte o máis parecido posible ao segundo: obterás un esperpento tipográfico, un exemplo case perfecto do que non debes facer. Trátase simplemente dun exercicio para aprender a manexar os formatos; aos que desexedes iniciarvos no sutil arte da tipografía, recoméndovos a páxina Textos impecables do excelente Manual de deseño dixital de Joan M. Mais.

Formato de carácter

Son propiedades do formato dos carácteres todas aquelas características do documento que afectan, ou poden afectar, a unha extensión de texto inferior ao parágrafo. Por exemplo, o tamaño da fonte pode variar dentro do parágrafo: é, xa que logo, unha propiedade do formato dos carácteres.

Entre as propiedades aplicadas máis a miúdo destacan as seguintes:

• A familia da fonte (Arial, Times New Roman, etc.)
• O tamaño da fonte
• O estilo da fonte (regular, negrita, cursiva, etc.)
• A decoración e efectos da fonte (subliñado, cor, relevo, etc.)
• A posición e orientación dos carácteres
• A cor do fondo dos carácteres

Podemos considerar tres métodos para dar formato aos carácteres: co menú, coa barra de obxectos e co teclado. En todos os casos:

1. Selecciona primeiro o texto ao que desexas aplicar o formato; se non seleccionas nada, o formato aplicarase á palabra onde estea situado o cursor. 2. Aplica o formato empregando o método que che resulte máis cómodo ou que estea dispoñible (hai propiedades de formato que non se poden aplicar por medio da barra de obxectos nin do teclado).

• Dar formato co menú

1. Abre o cadro de diálogo Carácteres. Tes dúas formas de facelo. ou Seleccionar Formato->Carácter. ou Seleccionar a opción Carácter do menú contextual que se abre pulsando o botón secundario do rato. 2. No cadro de diálogo Carácteres selecciona os formatos que desexas aplicar. Observa que se accede ás diferentes propiedades a través de cinco fichas diferentes. Pulsa o botón Axuda para obter información acerca das propiedades. Pulsa Aceptar para aplicar o formato e pechar o cadro de diálogo.

• Dar formato coa barra de obxectos de texto (vide. barras de obxectos)

ou Os seguintes formatos de carácter pódense aplicar (ou quitar) directamente pulsando sobre o botón correspondente da barra de obxectos de texto: familia da fonte, tamaño da fonte, estilo e efectos da fonte (negrita, cursiva e subliñado), cor dos carácteres e cor do fondo dos carácteres.

• Dar formato co teclado

ou Algunhas propiedades teñen as súas propias combinacións de teclas, por exemplo: negrita Ctrl N, cursiva Ctrl I, subliñado Ctrl U. Para máis información, consulta o tema de axuda Combinacións de teclas en OpenOffice.org. NB: Observa que algunhas das combinacións indicadas neste tema de axuda non son correctas, posiblemente debido a que o intento de adaptación parcial das combinacións de teclas ás iniciais castelás non foi tido en conta polo tradutor da documentación.

Xa podes empezar a facer o Exercicio 5; ten en en conta estas orientacións:

• O obxectivo é formatear writer-05.odt para que se pareza o máis posible a writer-05.pdf .
• O tipo básico debe ser Times New Roman de 12 puntos. Xa que logo, o primeiro que debes facer é seleccionar todo o texto e aplicar este tipo.
• Usa estas fontes (deben de estar dispoñibles en calquera computador):

ou Times New Roman ou Arial ou #n\>\ ou Courier New

• Non debes realizar ningunha operación que non sexa aplicar formato de carácteres. Podes usar o cadro de diálogo Carácteres, a Barra de obxectos de texto e as combinacións de teclas.
• As cores usadas son Azul claro, Vermello claro e Turquesa. Para aplicalos, mantén pulsado o rato sobre o símbolo Cor do carácter da Barra de obxectos de texto ata que se abra o cadro de selección de cores.

Exercicio 6

Descarga os documentos writer-06.odt e writer-06.pdf e gárdaos no teu cartafol persoal sen cambiarlles o nome; estuda os apartados seguintes sobre o formato de parágrafos e páxinas e fai o exercicio. Debes formatear o primeiro documento para que resulte o máis parecido posible ao segundo.

Formato de parágrafo

Son propiedades do formato do parágrafo todas aquelas características do texto que, sen ser necesariamente comúns a toda a páxina, afectan a extensións de texto superiores ao caracter e a palabra. Por exemplo, non ten sentido falar do espazo interlineal dunha palabra ou un carácter, pero tampouco é esta unha característica da páxina, posto que unha mesma páxina pode ter parágrafos con diferentes espazos interlineales. Trátase, pois, dunha propiedade do formato do parágrafo.

Entre as propiedades aplicadas máis a miúdo destacan as seguintes:

• As sangrías: esquerda, dereita e de primeira liña. Non confundades a sangría coa marxe: a marxe é a distancia entre o bordo da páxina e a zona rectangular onde se escribe, e é un atributo da páxina; a sangría, en cambio, é a distancia entre o extremo da liña e a marxe da páxina, e pode variar dun parágrafo a outro.
• O espazo entre parágrafos e entre as liñas do parágrafo.
• A aliñación de texto: á esquerda, á dereita, centrado ou xustificado.
• A numeración e as viñetas
• O control do fluxo do texto (separación silábica, saltos anteriores e posteriores, liñas orfas e viúvas, etc.)
• Os bordos do parágrafo
• A cor do fondo do parágrafo

Podemos considerar tres métodos para dar formato aos parágrafos: co menú, coa barra de obxectos e co teclado. En todos os casos:

1. Selecciona primeiro os parágrafos aos que desexas aplicar o formato; se non seleccionas ningún, o formato aplicarase ao parágrafo onde estea situado o cursor. 2. Aplica o formato empregando o método que che resulte máis cómodo ou que estea dispoñible (hai propiedades de formato que non se poden aplicar por medio da barra de obxectos nin do teclado).

• Dar formato co menú

1. Abre o cadro de diálogo Parágrafo. Tes dúas formas de facelo.

• Seleccionar Formato->Parágrafo.
• Seleccionar a opción Parágrafo do menú contextual que se abre pulsando o botón secundario do rato.

2. No cadro de diálogo Parágrafo selecciona os formatos que desexas aplicar.

Observa que se accede ás diferentes propiedades a través de oito fichas diferentes. Pulsa o botón Axuda para obter información acerca das propiedades. Pulsa Aceptar para aplicar o formato e pechar o cadro de diálogo.

• Dar formato coa barra de obxectos de texto (vide. barras de obxectos)

• Os seguintes formatos de parágrafo pódense aplicar (ou quitar) directamente pulsando sobre o botón correspondente da barra de obxectos de texto: aliñación esquerda, centrada, dereita e xustificada; numeración, viñetas,reducir e aumentar a sangría esquerda e cor de fondo.

• Dar formato co teclado

• Algunhas propiedades teñen as súas propias combinacións de teclas, por exemplo: aliñación centrada Ctrl E, aliñación dereita Ctrl D, aliñación xustificada Ctrl J. Para máis información, consulta o tema de axuda Combinacións de teclas en OpenOffice.org (nota).

Formato e estilos de páxina

Son propiedades do formato de páxina as seguintes:

• O tamaño e orientación do papel

• As marxes

• A cor ou imaxe de fondo

• Os bordos da páxina

• O encabezamiento e pé de páxina

• O deseño de columnas

• A configuración das notas ao pé de páxina

Obviamente, todo procesador de textos debe permitir aplicar formatos distintos a páxinas ou grupos de páxinas diferentes. OpenOffice.org Writer faio de forma moi eficiente por medio dos estilos de páxina. Trátase dunha colección personalizable de formatos predefinidos, organizada de modo que cada páxina do documento asóciase a un destes formatos e soamente un; se modificamos un estilo de páxina, as modificacións trasladaranse a todas as páxinas a el asociadas. Por defecto, todas as páxinas dun documento novo asócianse ao estilo Predeterminado.

Para modificar o estilo de páxina asociado á páxina actual (a páxina onde se acha o cursor, non o punteiro do rato):

1. Abre o cadro de diálogo Estilo de páxina. Hai tres formas de abrilo:

• Seleccionar Formato->Páxina.
• Seleccionar a opción Páxina do menú contextual que se abre pulsando o botón secundario do rato.
• Facer dobre-clic na barra de estado sobre o nome do estilo de páxina.

2. No cadro de diálogo Páxina selecciona os formatos que desexas aplicar. Observa que se accede ás diferentes propiedades a través de oito fichas diferentes. Pulsa o botón Axuda para obter información acerca das propiedades. Pulsa Aceptar para aplicar o formato e pechar o cadro de diálogo.

Para aplicar un estilo de páxina á páxina actual:

1. Se non está visible o Estilista, pulsa o botón Mostrar/ocultar Estilista da barra de funcións para visualizalo. 2. Na fiestra do Estilista, pulsa o botón Estilos de páxina. 3. Feixe dobre-clic no estilo que queiras aplicar

Xa podes empezar a facer o Exercicio 6; ten en en conta estas orientacións:

• O obxectivo é formatear writer-06.odt para que se pareza o máis posible a writer-06.pdf .(Observa que no PDF queda unha páxina en branco logo da portada: o documento está preparado para a súa impresión a dobre cara).
• Para empezar, selecciona todo e aplica o formato básico seguinte:

ou Formato de carácter: Fonte Estafes New Roman de 12 puntos ou Formato de parágrafo: + Espazo detrás do parágrafo: 0,80 cm + Interlineado: 1,5 liñas + Aliñación: xustificado + Axuste de orfas e viúvas: 2 liñas

• Prepara a portada:

ou Co cursor ao principio do documento, pulsa a tecla Entrar para inserir un parágrafo baleiro inicial. Selecciona o título "Grandes figuras da Informática" e aplica o formato seguinte: + Formato de parágrafo:

1. Sangría diante: 1 cm
2. Sangría detrás: 1 cm
3. Espazo diante: 10 cm
4. Aliñación: centrado
5. Fluxo de texto: salto de páxina despois
6. Bordos: horizontal e vertical de 1 punto a 0,15 cm de distancia

+ Formato de carácter:

1. Fonte: Arial negrita de 26 puntos

ou Aplica o estilo de páxina Primeira páxina ou Modifica o estilo de páxina (feixe dobre-clic sobre o nome do estilo na barra de estado) para porlle un bordo polos catro lados de 3,55 puntos.

• Dá formato ao texto restante guiándoche polo PDF. No formato de parágrafo do título de cada biografía, inclúe un salto de páxina diante.
• Prepara o encabezamiento e o pé de páxina do estilo de páxina Predeterminado:

ou Abre o cadro de formato do estilo de páxina (feixe dobre-clic no nome do estilo na barra de estado). ou Activa o encabezamiento e o pé de páxina e pulsa Aceptar. ou Feixe clic no recuadro do encabezamiento, pulsa o tabulador e teclea "Grandes figuras da Informática". ou Feixe clic no recuadro do pé de páxina, pulsa o tabulador, teclea "Páxina", pulsa a barra espaciadora e insere o número de páxina: menú Inserir->Campos->Número de páxina.

• Retoques:

ou Para que a primeira páxina numerada teña o número 1, pulsa sobre o título "Edsger Disjktra", abre o cadro de formato de parágrafo e configura o salto de páxina diante con estilo de páxina Predeterminado e nº de páxina 1. ou Se o título "Citas" quédache nunha páxina e as citas noutra, pulsa sobre o título, abre o cadro de formato de parágrafo e en Fluxo de texto activa a casa Manter parágrafos xuntos.

Importante: Garda ben o exercicio realizado: necesitaralo máis adiante.

Exercicio 7

Lixo tipográfico

Considérase lixo tipográfico ó uso repetido da barra espaciadora, do tabulador e da tecla Entrar para dar formato a un documento. Exemplos correntes de lixo tipográfico son inserir espazos para centrar un título, ou liñas para pasar a unha páxina nova. En ambos os exemplos a permanencia do formato desexado depende de que non se modifique nada o texto. Así, se aumentamos o tamaño da fonte do título, este deixará de estar centrado; se suprimimos unha frase, o parágrafo que debía empezar unha páxina figurará ao final da anterior.

No primeiro dos exemplos anteriores, o formato correcto lógrase aplicando o formato de parágrafo centrado. No segundo, pódese conseguir aplicando un formato de parágrafo con salto de páxina diante ao parágrafo que debe comezar a páxina nova, pero tamén se pode inserir un salto de páxina independente do formato de parágrafo.

Inserir saltos

• Co menú:

1. Selecciona Inserir->Salto manual. 2. No cadro Inserir salto selecciona o tipo de salto que queiras e pulsa Aceptar.

• Co teclado:

ou Salto de liña dentro do parágrafo: Maiúsculas Entrar ou Salto de columna: Ctrl Maiúsculas Entrar ou Salto de páxina: Ctrl Entrar

Fai o Exercicio 7. Descarga o documento writer-07.odt e gárdao no teu cartafol persoal sen cambiarlle o nome. Ábreo e formatéalo correctamente, eliminando o lixo tipográfica, de modo que o aspecto final sexa similar ou mellor ao inicial. Ten en conta estas orientacións:

• Non deben quedar liñas en branco.

• Non debe haber espazos nin ao principio nin ao final das liñas, nin máis de dous espazos seguidos no medio.