Een van de dingen die ik heb moeten leren is: gezond zelfverraad. In de Bijbel wordt dit omschreven als zelfverloochening, maar dat woord spreekt voor mij minder tot mijn verbeelding. Zelfverraad betekent dat je jezelf ziet als vijand van jezelf. En ik zeg gezond  zelfverraad, omdat ik me ervan bewust ben dat het ook op een heel ongezonde manier kan. Dat je jezelf verwerpt, niet de moeite waard vindt. Dat je jezelf weggooit. Dat is zelfverraad waar de hemel om huilt. Dat God dan je ogen mag openen voor de schoonheid die hij in jou ziet.

De gezonde variant is dat je je bewust bent van de diepgewortelde neiging om met jezelf bezig te zijn en God en je medemens te vergeten. Jezelf op de eerste plaats zetten en op die manier Gods grote gebod negeren: Heb God lief met heel je hart, kracht, verstand en je naaste als jezelf. Dat is voor ons allemaal een aangeboren afwijking. Een gevaarlijke ziekte die dood en verderf in de wereld heeft gebracht en dat nog doet. Daar moet je strategisch mee omgaan. Een christen moet leren om 'nee' te zeggen tegen zijn oude natuur. Het voelt soms als het verraden van jezelf...

Het probleem van deze zelfgerichte neiging is, dat ze zich meestal veel bedient van jouw gevoel. En wanneer je gewend bent veel op je gevoel af te gaan ben je snel misleid. Ik merk vaak in gesprekken met mensen dat ze gevoel als graadmeter gebruiken voor hun overtuigingen. Zinnen als: "Het voelt niet goed." of "Ik voel er niks voor." Dat hoeft geen probleem te zijn, maar wordt het wel wanneer dat dé manier is om keuzes te maken. Dan wordt alles al snel afhankelijk van je gevoel. Dan voel je liefde voor God of een ander mens. En als het gevoel dan weg is, wat blijft er dan nog over?

Van een oudere gospelzanger ken ik een lied over dit thema. De titel is: Love is not a feeling, it's an act of your will. Lange tijd heb ik me afgevraagd of dat wel waar is. Bestaat liefde zonder gevoel wel? Om eerlijk te zijn, ik denk van niet, maar ik denk ook dat het probleem anders geformuleerd moet worden. Gevoel lijkt namelijk vaak de hoofdrol te spelen in onze opvattingen over liefde. Wij zijn in onze cultuur zo geobsedeerd door behoeftebevrediging, dat ons denken er op alle fronten mee geïnfecteerd is. Vaak denken we dat iets alleen maar echt is als het echt voelt. Ik kom steeds meer tot de ontdekking dat iets echt is, wanneer God het echt vindt. We zijn onvolmaakte, zondige mensen. Daardoor is ons gevoel ook niet meer een betrouwbaar kompas. Mijn gevoel wordt vaak gevoed door mijn zelfgerichtheid. Maar ik hoef me daar niet langer door te laten leiden. Wanneer ik een sjacherijnige dag heb en er toch voor kies om me vriendelijk op te stellen in mijn reacties, omdat God dat mooi vindt, is het echt. Dan is het liefde. Mijn motivatie van binnen bepaalt of ik liefheb of huichel. Ik kan ervoor kiezen om lief te hebben met of zonder medewerking van mijn gevoel, sterker nog: zelfs tegen mijn gevoel in. Ik kan een dienaar van God zijn of een slaaf van mijn gevoel. De keus is aan mij. Toewijding is een keus, evenals liefde. Dank God voor de tijden dat je gevoel ermee in harmonie is: je bent in de oase. Maar wanneer je in de woestijn loopt en de oase even uit het zicht is, komt het aan op vertrouwen. Liefde en toewijding zijn in Gods ogen in de eerste plaats keuzes van het hart. En je kunt met je hart 'nee' zeggen tegen je gevoel en 'ja' tegen God. Hij waardeert het enorm. De hemel lacht.